> ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ > ՄԻՆՉԵՎ ՎԵՐՋ ԵՎ ՈՉ ԹԵ ՄԻՆՉԵՎ ՀՈՒՆԻՍԻ ՎԵՐՋ

ՄԻՆՉԵՎ ՎԵՐՋ ԵՎ ՈՉ ԹԵ ՄԻՆՉԵՎ ՀՈՒՆԻՍԻ ՎԵՐՋ

Երեկ 2011 թվականի հունիսի 22-ն էր, ու երեկ էլ Հայաստանում իշխանափոխություն-հեղափոխություն տեղի չունեցավ: Սա` ի հեճուկս այն բանի, որ Հայաստանի քաղաքացիների մեծամասնությունը ցանկանում է իշխանափոխություն-հեղափոխություն: Տարիներ շարունակ Հայաստանի քաղաքացիների մեծամասնությունը ցանկանում է իշխանափոխություն-հեղափոխություն, բայց տարիներ շարունակ ամեն օր իշխանափոխություն-հեղափոխությունը տեղի չի ունենում: Երեկ այդպիսի օրերից մեկն էր: Մինչդեռ ընդդիմությունը տարիներ շարունակ խոստանում է իշխանափոխություն-հեղափոխություն: Երեկ էլ իշխանափոխություն-հեղափոխություն տեղի չունեցավ, ուրեմն ընդդիմությունը ասում է, բայց չի անում: Էլի չեղավ իշխանափոխություն-հեղափոխություն: Չի լինում…

Քաղաքական իրավիճակի վերը շարադրված ընկալումը բավականաչափ տարածված է Հայաստանում, եւ կան մարդիկ, ովքեր հեղափոխությունն ընկալում են որպես առանձին վերցրած օրվա առանձին վերցրած ժամին տեղի ունեցող առանձին իրադարձություն: Նման ընկալման պատճառներն ու աղբյուրները հասկանալի են: Հիմնականում Սովետական Միությունից սերած Հայաստանի քաղաքացու գիտակցության մեջ ամրագրվել է, որ Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխությունը տեղի է ունեցել 1917 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, Ֆրանսիական Մեծ հեղափոխությունը տեղի է ունեցել 1789 թվականի հուլիսի 14-ին: Այս տրամաբանությամբ, շատերի գիտակցության մեջ հեղափոխությունը դարձել է առանձին վերցրած մի օր:

Ըստ այդմ` Հայաստանում քաղաքացիների մի բազմություն կա, ովքեր ամեն օր օրացույցի հերթական թերթիկը պոկելիս սպասում են, թե կոնկրետ այդ օրը տեղի կունենա՞ իշխանափոխություն-հեղափոխություն, թե՞ ոչ: Այս սպասումը հասկանալի է եւ տրամաբանական: Բայց եթե վերադառնանք պատմական զուգահեռներին, որոնք տվյալ դեպքում, իհարկե, սիմվոլիկ են, պետք է ասենք, որ 1917 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխությունը ոչ թե տեղի է ունեցել, այլ սկսվել է, 1789 թվականի հուլիսի 14-ին Ֆրանսիական Մեծ հեղափոխությունը ոչ թե տեղի է ունեցել, այլ սկսվել է, ավարտվել է 1894 թվականին: Այս թվերը իրականում սիմվոլիկ են, որովհետեւ հեղափոխությունները կոնկրետ սկիզբ եւ կոնկրետ ավարտ, որպես այդպիսին, չեն ունենում: Անգլիական բուրժուական հեղափոխությունն, օրինակ, ոչ սկզբի, ոչ ավարտի ամսաթիվ չունի:
Պատմագիտության մեջ շատ հազվադեպ են նման թվագրումներ օգտագործվում` կոնկրետ Անգլիական հեղափոխության կապակցությամբ: Բայց նման հեղափոխություն տեղի ունեցել է, եւ սա ավելի քան պատմական փաստ է: Այս ամենը ասում եմ` կրկնելու համար նախկինում արտահայտած մի միտք, այն մասին, որ հեղափոխությունը իրադարձություն չէ, հեղափոխությունը գործընթաց է: Հետագայում, իհարկե, հեղափոխությունները հիշում են այդ երկարատեւ գործընթացում տեղի ունեցած այս կամ այն հիշարժան իրադարձությամբ` Ձմեռային պալատի գրավում, Բաստիլի գրավում եւ այլն: Բայց հասկանալի է, որ Ձմեռային պալատի կամ Բաստիլի գրավմամբ հեղափոխությունները ոչ սկսվում են, ոչ ավարտվում: Կամ, ավելի ճիշտ, սկսվում են շատ ավելի վաղ եւ ավարտվում են շատ ավելի ուշ: Սա ուղղակի գիտական ճշմարտություն է: Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխությանն, օրինակ, նախորդել են քաղաքական բազմապիսի իրադարձություններ, որոնք տեւել են տարիներ: Եղել են ձերբակալություններ, աքսոր, բանտարկություններ, ընդհատակյա գործունեություն, նոր ձերբակալություններ, նոր աքսորներ` եւ այլն, եւ այսպես շարունակ: Եւ` հայտնի կարգախոսը. վերեւները չեն կարող, ներքեւները չեն ուզում:

Այս երկարատեւ էքսկուրսը անում եմ` ցույց տալու համար, որ Հայաստանում հեղափոխություն-իշխանափոխության գործընթացը վաղուց սկսված է, իսկ թե կոնկրետ երբ կավարտվի, անձամբ ինձ համար էական չէ, որովհետեւ խոստացել եմ, ուխտել եմ, որ այդ նպատակի համար պիտի պայքարեմ մինչեւ վերջ: Մինչեւ վերջ` չի նշանակում մինչեւ հունիսի կամ օգոստոսի վերջ, մինչեւ վերջ` նշանակում է այնքան, որքան հարկավոր է խնդիրը լուծելու համար:

Հաջորդ տարածված հարցը. հունիսի 30-ի հանրահավաքին մի բան կլինի՞: Նկատի ունեն` իշխանափոխություն կլինի՞: Պատասխանում եմ ուղիղ. եթե այդ օրը հանրահավաքի գա 700 հազար եւ ավելի մարդ, այո, այդ օրը Հայաստանում կլինի իշխանափոխություն-հեղափոխություն: Եթե 400-ից 500 հազար մարդ գա, մեկ ամսվա ընթացքում կլինի իշխանափոխություն: Եթե 250 հազար մարդ գա, երեք ամսվա ընթացքում կլինի իշխանափոխություն-հեղափոխություն: Եթե պակաս մարդ գա, ոչ թե հեղափոխություն-իշխանափոխություն կլինի, այլ կլինի նոր հանրահավաքի անհրաժեշտություն: Ու մենք այդ նոր հանրահավաքները անելու ենք այնքան ժամանակ, մինչեւ հավաքվի մեկ միլիոն մարդ եւ բարձրաձայնի իշխանափոխության իր պահանջը, քաղաքական, քաղաքացիական պահանջը: Շատերը համաձայն չեն այս մարտավարության հետ: Համաձայն չեն` թող մնան-ապրեն սերժանտական Հայաստանում: Մենք համաձայն չենք սերժանտական Հայաստանի խեղճ-հնազանդ քաղաքացու կարգավիճակի հետ, մենք համաձայն չենք Հայաստանի սերժանտական կարգավիճակի հետ: Մենք Հայաստանն ազատելու ենք սերժանտական երկրի կարգավիճակից ու հանուն սրա պայքարելու ենք մինչեւ վերջ: Այսինքն` ինչքան պետք է:

ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ

  • Print this article!
  • E-mail this story to a friend!
  • Facebook
  • TwitThis
  • Google
  • MySpace
  • Technorati
  • LinkedIn
  • del.icio.us
  • Digg
  • StumbleUpon
  • Tumblr

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ , , , ,


  1. Гаго
    Հունիս 23rd, 2011 at 14:47 | #1

    2008i petrvarin azatutyan hraparakum mot kes milion mard kar inch ardyunq tvec da?

  2. kostya
    Հունիս 24th, 2011 at 00:15 | #2

    Գագո ջան էտ քո ասած ժամանակ կես միլիոն մարդ չկար,էտ կես միլիոնը պետքա հավաքվի ու կանգին,ու ոչ թե գա լսի ու գնա տուն, այ էտ ժամանակ արդյունք կլինի,ամեն օր ժանը 6-ին հավաքվում ենք Սարյանի արձանի մոտ,որ գաք արդյունքը ավելի շուտ կլինի.

  1. No trackbacks yet.