> ԵՐԿՐԻ ՀԱԿԱՌԱԿ ԿՈՂՄԸ > ԵՐԿՐԻ ՀԱԿԱՌԱԿ ԿՈՂՄԸ. Գլուխներ 36.-40.

ԵՐԿՐԻ ՀԱԿԱՌԱԿ ԿՈՂՄԸ. Գլուխներ 36.-40.

36. Ամեն ինչ լավ է լինելու

37. Անկեղծութիւն անկեղծութեանց

38. Ինձ տոմս տվեք

39. Սեւ խավիարը

40. Ապրելու հետեւանքները

* * *

36. Ամեն ինչ լավ է լինելու

Երկար ժամանակ լուռ նստած էինք Լուվրին մերձակա այդ սրճարանում. լուռ էինք, որովհետեւ էնքան էինք հոգնել, որ խոսելու ուժ էլ չունեինք. հազիվ գարեջուր պատվիրեցինք, հազիվ խմում էինք: Մինչեւ Քվենտինի հետ հանդիպման գնալը մի չորս ժամ ունեինք ու որոշեցինք այդ սրճարանում անցկացնել այդ ժամերը:
Ընթացքում մի-մի սենդվիչ կերանք, մի քիչ վերականգնվեցինք, սկսեցինք կիսել Լուվրից ստացած տպավորությունները: Խոսակցությունից արձանագրում էինք, որ երեք տպավորություն ենք ստացել` պուպուլիկով տիկինը, որին հիշելիս Ֆրեդը հիմա միայն ժպտում էր, որովհետեւ ծիծաղելու ուժ չուներ, Ջոկոնդան` Մոնա Լիզան, եւ Միլոսյան Վեներան` Կլոդի պատճառով: Ուրիշ որեւէ բանի մասին խոսելու փորձերն ապարդյուն էին, որովհետեւ Լուվրում մենք ուրիշ որեւէ բան, այս իմաստով, չէինք տեսել:

- Քո կարծիքով, ո՞րն է Ջոկոնդայի գաղտնիքը. մի՞թե PR-ը, - հարցրի ես Ֆրեդին:

- PR-ն էլ կապ ունի, բայց դե, ուրիշ նկարների օգտին էլ են PR արել, բայց դրանք Ջոկոնդա չեն դարձել: Չզգացի՞ր, մեկ թվում է` ժպտում է, մեկ թվում է` չի ժպտում. Ջոկոնդան երեւի շատ կենդանի է ստացվել, ամենակենդանին բոլոր նկարների մեջ: Այնպես որ, բնական է, որ մարդիկ տենչում են սեփական աչքերով այն տեսնել, իսկ ոմանք էլ չեն դիմանում նրա հայացքին:

- Բայց այս ամենի մեջ բացահայտ ուղղորդում կա, եւ այդ ուղղորդման արդյունքն է, որ մարդիկ հանգիստ անցնում են Ռաֆայելի, Դյուրերի, Ջոտտոյի, Ջորջոնեի նկարների կողքով կամ մի քանի րոպե կանգնում են նրանց առաջ ու կարծես ասում` տղերք, կներեք, բայց մենք Ջոկոնդայի հետ պայմանավորված ենք: Այն, որ Ջոկոնդան հենց Լուվրի կողմից հատուկ վերաբերմունքի է արժանանում, դա էլ PR է:

- Ռաֆայելը լա՞վ նկարիչ է, - անսպասելի հարցրեց Ֆրեդը:

- Չեմ հասկանում` ինչ ես հարցնում, - նրա հարցի մեջ ծուղակ զգացի ես:

- Հարցնում եմ քո կարծիքը Ռաֆայելի մասին:

Ես զգացի, որ բռնվում եմ, բայց ուզած-չուզած պատասխանեցի.

- Նա մեծ նկարիչ է, Վերածննդի տիտաններից մեկը:

- Որտեղի՞ց գիտես այդ ամենը, - հարցրեց Ֆրեդը:

Ես արդեն պատրաստ էի ընդունել իմ պարտությունը բայց շարունակեցի.

- Կարդացել եմ:

- Այսինքն` դու Ռաֆայելի մասին կարծիք ես կազմել PR-ի միջոցով:

- Ճիշտ ես, Ֆրեդ, ես այսօր առաջին անգամ տեսա Ռաֆայելի բնօրինակ կտավ:

- Բայց դրա համար պետք չէ ամաչել, որովհետեւ այն PR-ը, որին դու ենթարկվել ես, քեզ չի խաբել: Ու պետք է ընդունել, որ այդ նույն PR-ը, որ քեզ համոզել է, որ Ռաֆայելը մեծ նկարիչ է, նաեւ ասում է, որ Ջոկոնդան վերջն է, Ջոկոնդայից լավը չկա: Ուղղակի Ջոկոնդան ուրիշ հարթություն է, մեծ նկարիչներն ու նկարչությունը` ուրիշ հարթություն:

- Ի՞նչ նկատի ունես, - զարմացա ես:

- Հասկանո՞ւմ ես, մեծ, իսկապես մեծ նկարիչներ, հանճարներ շատ կան: Բայց մի բան է լինել մեծ նկարիչ, ստեղծել կտավներ, որոնք փառաբանված են հեղինակի անունով, եւ բոլորովին ուրիշ բան է ստեղծել եզակի այն կտավը, որի անունը ավելի փառաբանված կլինի, քան հեղինակի անունը: Լեոնարդո դա Վինչին հանճար է, բայց այսօր Ջոկոնդա անունը ավելի բարձր է հնչում, քան Լեոնարդո դա Վինչի անունը: Եթե Մոնա Լիզան չլիներ, Լուվրի այդ տեղը դատարկ կլիներ, որովհետեւ այդ ստենդի վրա լինելու հավակնություն ուրիշ նկար չէր կարող ունենալ, անգամ Լեոնարդոյի նկարներից որեւէ մեկը: Դու կարո՞ղ ես ուրիշ նկարի անուն տալ, որ հեղինակի անունից ավելի բարձր է հնչում:

- Գուցե վան Գոգի «Արեւածաղիկները»:

- Դու արդեն ասացիր` վան Գոգի «Արեւածաղիկները». ոչ ոք չի ասում` Լեոնարդո դա Վինչիի Ջոկոնդան: Ասում են` Ջոկոնդան: Գուցե սա էլ է PR-ի արդյունք, բայց լավ PR անողը, իսկ տվյալ դեպքում գործ ունենք լավ PR-ի հետ, գիտի, թե ինչը կարելի է PR-ի ենթարկել եւ ինչպես:

- Ընդունում եմ, ճիշտ ես: Ես, օրինակ, վան Գոգի «Արեւածաղիկները» շատ եմ սիրում ու հիմա խոստովանում եմ, որ PR-ն է ինձ վրա ազդել, որովհետեւ այդ նկարի բնօրինակը ես ոչ մի անգամ չեմ տեսել: Բայց շատ եմ ուզում տեսնել, - ասացի ես:

- Կարծեմ այն գտնվում է Մյունխենում` մի խոզ կոլեկցիոների հավաքածուում: Բայց գիտե՞ս, շատերը պնդում են, որ վան Գոգը թույլ նկարիչ է, որ ինքը «կապ չունի» գեղանկարչության հետ, եւ նրա գոյությունը մաքուր PR է, միայն PR, ու եթե նա իր ականջը կտրած չլիներ, նրա անունը 20-րդ դար էլ չէր հասնի, չնայած ինքնասպան է եղել հենց 20-րդ դարի շեմին:

- Ես ծանոթ եմ այդ տեսակետին:

- Եվ ի՞նչ ես կարծում:

- Գիտե՞ս, ես նկարչությունից շատ բան չեմ հասկանում, կարելի է ասել` ոչինչ չեմ հասկանում, եւ ինձ համար վան Գոգը ոչ թե գեղանկարչական երեւույթ է, այլ հումանիտար: Այսինքն` ես չեմ կարող ու չեմ ուզում գնահատել նրա կտավները կերպարվեստի տեսակետից, մանավանդ որ նրա ոչ մի բնօրինակ կտավ չեմ տեսել: Բայց նրա կյանքը, նրա աղետալի կյանքը գունեղ ցուցադրումն է այն բանի, թե որքան անպաշտպան է մարդը այս աշխարհում: Որքան անպաշտպան է նա ոչ միայն ֆիզիկական, այլեւ հոգեւոր եւ բարոյական առումով:

- Դա առանց վան Գոգի էլ հասկանալի էր, - նկատեց Ֆրեդը:

- Սիրելի Ֆրեդ, առանց այն էլ ամեն ինչ հասկանալի է: Բայց օրինակը, հանրահայտ օրինակը թույլ չի տալիս շրջանցել, չնկատելու տալ ակնհայտ փաստերը: Երբ ես կարդացի վան Գոգի մասին, ինձ համար ավելի ակնհայտ դարձավ, որ այսօր էլ մեր կողքին ապրում են բազմաթիվ մարդիկ, օրինակ` իմ հայրենիքում, ովքեր չունեն իրենց բավարարված զգալու, ինքնարտահայտման ոչ մի շանս: Եվ այս վիճակում, երբ քո կողքին ապրող մարդիկ սոված են, անգործ, անտուն ու անպաշտպան, կուշտ լինելը, աշխատանք եւ տուն ունենալը, պաշտպանված լինելը մի տեսակ ամոթ է, հասկանո՞ւմ ես: Եվ այն մարդը, որ քերում էր վան Գոգի նկարածը` կտավը «ավելի լավ նպատակի» օգտագործելու համար, այն մարդը, որ վան Գոգի կտավով մի ծակ էր փակել իր հավանոցում, այսօր էլ ապրում է` անարդարության, տգիտության, լկտիության, ապօրինության տեսքով:

- Եվ ի՞նչ:

- Եվ այն, որ կամ ամեն ինչ անել, որ մարդը լինի պաշտպանված` ֆիզիկական, բարոյական, հոգեւոր առումով, իսկ եթե չստացվի, լինել նույնքան անպաշտպան, նույնքան դժբախտ, նույնքան արհամարհված, որքան վան Գոգը:

- Իսկ Ջոկոնդա՞ն, - ժպտալով հարցրեց Ֆրեդը:

- Գիտե՞ս, Ջոկոնդան այն մասին է, որ ամեն ինչ լավ է. դեմ չեմ` Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, բազմաթիվ երկրներում, եթե ոչ ամեն ինչ, գոնե շատ բան լավ է: Բայց եթե ես իմ հայրենիքում ցուցահանդես կազմակերպելու լինեի, առանձնացված ստենդի վրա կցուցադրեի վան Գոգի «Կարտոֆիլ ուտողները» եւ «Արեւածաղիկները»:

- Այսի՞նքն:

- Այսինքն` ամեն ինչ լավ է լինելու:

Ֆրեդին շատ ուրախացրեց իմ պատասխանը: Ես էլ ուրախացա:

Քվենտինի հետ հանդիպման ժամը մոտենում էր. մենք վեր կացանք:

37. Անկեղծութիւն անկեղծութեանց

Երբ հասանք Մադելեն տաճարի մոտ գտնվող այդ սրճարան, Քվենտինը արդեն եկել էր: Ես միանգամից նկատեցի նրա հայացքի սառնությունը. զգալի էր, որ նա այստեղ է եկել «թոկը վիզն ընկնելով»: Ինքս կնախընտրեի ետ դառնալ առանց նրա հետ հանդիպելու, առանց բարեւելու, բայց չէր ստացվի: Մենք մոտեցանք, նա շատ սառը բարեւեց, Ֆրեդը սիրալիր էր, բայց ես նույնպիսի դեմք էի ընդունել, ինչպիսին Քվենտինը:
- So, ինչով կարող եմ օգտակար լինել ձեզ, - ինչ-որ բան ասած լինելու համար, խիստ պաշտոնական ոճով եւ ինձ թվաց` որոշ արհամարհանքով հարցրեց նա:

- Ոչնչով, - չոր պատասխանեցի ես: Ֆրեդը զարմացավ, Քվենտինը նույնպես:

- Այսի՞նքն, - հարցրեց Քվենտինը:

- Եթե մարդը գիտի, թե ինչով կարող է օգտակար լինել եւ հարցնում է, թե ինչով կարող է օգտակար լինել, նշանակում է` նա չի կարող օգտակար լինել: Նա կարող է վնասակար լինել, - նույն տոնով շարունակեցի ես:

- Ես չեմ պատրաստվում քեզ վնաս տալ, - ասաց Քվենտինը:

- Չէ, ինչո՞ւ. չէ՞ որ դու ամեն ինչ գիտես, ես ինքս քեզ ամեն ինչ պատմեցի: Այնպես որ, զանգիր քո ծանոթ ժանդարմներից մեկին, գուցե նրան նաեւ պարգեւավճար կտան. ինչքա՞ն է այստեղ պարգեւավճարը, 300 եվրո՞:

Ֆրեդը լուռ էր, բայց նրա դեմքին լարվածություն առաջացավ:

- Բայց ինչո՞ւ ես այդպիսի տոնով խոսում. ես բարձր եմ գնահատում քո անկեղծությունը, բայց…

- Բարձր ես գնահատում անկեղծությո՞ւնս. այդ դեպքում ես ավելի կանկեղծանամ եւ ավելին կասեմ քեզ, - Քվենտինի խոսքը կտրեցի ես: Նա շփոթվեց եւ թերեւս սպասում էր, որ պիտի ասեմ, որ իրականում վտանգավոր կրկնահանցագործ եմ կամ ահաբեկիչ:

- Ի՞նչ ես պատրաստվում ասել, - լարված հարցրեց նա:

- Կարծիքս քո շեֆի, դե, քո պաշտպանյալի մասին. նա էշի մեկն է, - ասացի ես ու վեր կացա տեղիցս:

Քվենտինը գոհ մնաց իմ անկեղծությունից, որովհետեւ, ինչպես ասացի, սարսափելի բացահայտման էր սպասում. բայցեւայնպես, նրա հայացքի սառնությունը փոխվեց ափսոսանքի, ափսոսանք, որ ինձ հետ հանդիպել է ընդհանրապես: Ես հեռանում էի.

- Այդ ո՞ւր, - հարցրեց Ֆրեդը:

- Գնում եմ հյուրանոց` չիշիկ անելու, - հեգնական ասացի ես:

- Կարող ես այստեղի զուգարանում չիշիկ անել, - շփոթված ասաց Ֆրեդը` թերեւս չցանկանալով մենակ մնալ Քվենտինի հետ:

- Ես զզվում եմ հասարակական զուգարաններից, - նրան հուսախաբ արեցի ես:

Հասա հյուրանոց, փռվեցի մահճակալիս. մի տասը րոպեից դուռը թակեցին: Բացեցի` Ֆրեդն էր.

- Դու քեզ հիմարի պես պահեցիր, - ասաց նա:

- Հնարավոր է:

- Դու պետք է ներողություն խնդրես Քվենտինից:

- Հնարավոր է:

- Հնարավո՞ր է. դու պետք է զանգես նրան եւ ներողություն խնդրես:

- Դե, կզանգեմ, - խեղճացած ասացի ես:

- Հիմա զանգիր:

- Կզանգեմ, ասացի, - սկսեցի ջղայնանալ ես: Բայց Ֆրեդը կատաղած էր, կատաղած էր ինձ վրա: Ես իսկապես հիմար բան արեցի, Քվենտինը արժանի չէր դրան: Եվ ինչո՞ւ պետք է նա չարաշահեր իր ծառայական դիրքը, վտանգեր իր կարիերան եւ ապահովությունը հանուն մի օտարերկրացի անծանոթի: Բայց դե, ես էլ պետք է Հայաստան հասնեմ` երկրի հակառակ կողմից, միայն ու միայն հակառակ կողմից, որովհետեւ ճանապարհից ետ դառնալը վատ նշան է: Բայց դա չի նշանակում, թե իրավունք ունեի վիրավորել Քվենտինին:

Ես ու Ֆրեդը լուռ նստած էինք իմ սենյակում.

- Գնանք, քո սենյակից զանգեմ, - ասացի ես:

- Ինչո՞ւ իմ սենյակից, այստեղից զանգիր, - իմ առաջարկի մեջ խուսափողականություն տեսավ նա:

- Եթե ամեն ինչ բացվի, սիրելի Ֆրեդ, լավ չի լինի, եթե պարզվի, որ ես կապ եմ ունեցել Քվենտինի հետ. դու կարող ես քո կապը բացատրել:

Իմ հիմնավորումը Ֆրեդին հանգստացրեց ահագին. նա մխիթարվեց այն մտքով, որ ես նաեւ մտահոգվում եմ Քվենտինի համար: Մտանք Ֆրեդի սենյակ. մենք Քվենտինից երկու համար ունեինք` բնակարանի եւ ձեռքի: Զանգեցի բնակարանի համարով, ինքնապատասխանիչը միացավ.

- Քվենտին, Բոյանն է զանգում. ես ուզում եմ ներողություն խնդրել այսօրվա համար: Կներես, ես հիմա լարված եմ մի քիչ. հույս ունեմ երբեւէ կկարողանամ քեզ ապացուցել, որ այն չեմ, ինչ էի այսօր, - ինքնապատասխանիչի վրա հաղորդագրություն թողեցի ես:

- Նրա հեռախոսն անջատվա՞ծ էր, - հասկանալով, որ ինքնապատասխանիչի հետ եմ խոսում, հարցրեց Ֆրեդը:

- Ես տուն զանգեցի:

- Իմանալով, որ նա տանը չէ. դու պետք է բջջայինին զանգեիր, - ասաց նա:

- Իսկ քեզ կոկորդիլոս պետք չէ՞, - ասացի ես` նկատի ունենալով Շապոկլյակի` «ա կրակադիլ վամ նե նուժե՞ն» արտահայտությունը:

Ֆրեդը ոչինչ չասաց. նա նստած էր իր մահճակալին: Ես էլ նստեցի: Ինչ-որ ժամանակ մենք լուռ էինք: Հետո առաջարկեցի իջնել սուրճ խմելու: Իջանք նախասրահ: Էլի լուռ էինք, լուռ սուրճ էինք խմում:

- Դու պետք է հասկանաս Քվենտինին, - ի վերջո ասաց Ֆրեդը:

- Հավատա, որ ես հասկանում եմ: Ոչ մի վերապահում չունեմ նրա նկատմամբ. ուղղակի նյարդերս տեղի տվեցին, - բացատրեցի ես:

- Իսկ ինչո՞ւ չգնաս, ասենք, դեսպանատուն եւ վիզա չհայցես. դու սերբական անձնագիր ունես, չէ՞:

- Ֆրեդ, վիզայի համար հարցաթերթիկ են լրացնում, գրում ես` ով ես, որտեղ ես աշխատում, ընտանիքիդ անդամների տվյալներն ես գրում. այդքան բան հնարավոր չէ հորինել: Եթե անգամ հորինես, տվյալներից որեւէ մեկը կստուգեն ու կպարզեն կեղծիքը: Հո չե՞մ կարող դատարկ հարցաթերթիկով վիզա ստանալ:

- Փաստորեն, քեզ քանի՞ երկրի վիզա է հարկավոր:

- Լատինական Ամերիկայի մի երկրի ու Ճապոնիայի. Լատինական Ամերիկայի հարցը հեշտ է. կարելի է այստեղից առանց վիզայի մեկնել ֆրանսիական Գվիանա կամ Կարիբյան ծովի ֆրանսիական կղզիներից մեկը. կամ Կայմանյան կղզիներ, դրանք Ֆրանսիայի կամ Մեծ Բրիտանիայի տարածք են, եւ իմ ունեցած վիզայով այնտեղ կարելի է մեկնել: Իսկ ահա շարունակությունը դեպի արեւմուտք բարդ է. ինձ հարկավոր է կա՛մ Ճապոնիայի, կա՛մ Չինաստանի վիզա ստանալ, որ Ռուսաստան մտնելու հնարավորություն ունենամ:

- Իսկ էդ ֆրանսիական Գվիանայից չի՞ լինի Ռուսաստան թռչել:

- Չէ, էնտեղից Ռուսաստան թռիչքներ չկան: Եվ ընդհանրապես, կարծեմ ամերիկյան մայրցամաքից ինքնաթիռները Ռուսաստան թռչում են ոչ ամենեւին այն կողմով, որ ինձ պետք է…

- Ես չեմ հասկանում, այդ ի՞նչ իդեա ֆիքս է` շուրջերկրյա ճանապարհորդություն կատարել կեղծ անձնագրով, հետախուզումն էլ պոչիդ, - որոշ դադարից հետո սրտնեղեց Ֆրեդը:

- Դա իդեա ֆիքս չէ, Ֆրեդ, դա խնդիր է, որ ես պետք է լուծեմ, թեկուզ աշխարհը երկու կես լինի:

Ֆրեդը ոչինչ չասաց` թերեւս նրբանկատությունից դրդված: Սուրճը խմելուց հետո մենք բարձրացանք մեր սենյակներ: Ես միացրի «Եվրանյուզը». «Le Mag» ծրագիրն էր: Միանգամից զանգեցի Ֆրեդին.

- Չես հավատա` նոր ինչ ասացին «Եվրանյուզով». երեք օրից Իմպրեսիոնիստների թանգարանում վան Գոգի ցուցահանդես է բացվելու. «Արեւածաղիկներն» էլ են ցուցադրելու:

38. Ինձ տոմս տվեք

Այն միտքը, որ տեսնելու եմ վան Գոգի «Արեւածաղիկները», ենթադրաբար` նաեւ «Կարտոֆիլ ուտողները», հանեց օրվա երկրորդ կեսից իմ մեջ կուտակված լարվածությունը: «Le Mag»-ի հաջորդ թողարկումն էլ դիտեցի` համոզվելու համար, որ ամեն ինչ ճիշտ եմ հասկացել. այդպես էլ կար` երեք օրից Փարիզի Իմպրեսիոնիստների թանգարանում բացվում է վան Գոգի նկարների ցուցահանդեսը, որտեղ ցուցադրվելու է նաեւ նրա «Արեւածաղիկները», ինչպես նաեւ աշխարհի տարբեր ծայրերից հավաքված այլ կտավներ: Ցուցահանդեսը տեւելու է մեկ ամիս:
Առավոտյան նախաճաշի գնալիս հյուրանոցի գործավարին խնդրեցի ցուցահանդեսի երկու տոմս պատվիրել: Ֆրեդի հետ նախաճաշեցինք, վերադարձանք նախասրահ եւ, սովորության համաձայն, մի սուրճ էլ այնտեղ խմեցինք: Գործավարը, որին խնդրել էի տոմս պատվիրել, մոտեցավ ինձ.

- Կներեք, բայց ձեր նշած ցուցահանդեսի տոմսերը սպառվել են, - ափսոսանքով եւ կարեկցող ժպիտով ասաց նա:

Ես ապշած էի.

- Ինչպե՞ս կարող են ցուցահանդեսի տոմսերը սպառվել, - զարմանքս չկարողացա թաքցնել ես եւ նկատեցի, որ իմ արձագանքը նույնպիսի զարմանք առաջացրեց գործավար աղջկա գեղեցիկ դեմքին, - ամեն դեպքում, շնորհակալ եմ ձեզնից, կներեք, - ասածս շտկելու փորձ արեցի ես ու դիմեցի Ֆրեդին.

- Ֆրեդ, այստեղ ինչ-որ սխալ կա, եկ գնանք այդ թանգարան:

- Չեմ կարծում, թե որեւէ սխալ կա, բայց գնանք, - ասաց Ֆրեդը:

- Բայց ինչպե՞ս կարող են ցուցահանդեսի տոմսերը սպառվել, - ինձ հռետորական թվացող այս հարցը կրկնեցի ես:

Ֆրեդը նույնպես զարմանքով նայեց ինձ.

- Իսկ ինչպե՞ս են սպառվում թատրոնի, կինոյի, ֆուտբոլի տոմսերը:

Դա, միեւնույն է, զարմանալի էր ինձ համար, ես առաջին անգամ էի լսում, որ ցուցահանդեսի տոմսերը սպառվեն: Ֆրեդը ինձ բացատրեց.

- Այս նկարները թանգարանի սեփականությունը չեն, ավելին` տարբեր մարդկանց ու թանգարանների սեփականություն են: Իմպրեսիոնիստների թանգարանը այդ նկարները վերցնում է ժամանակավոր, տվյալ դեպքում` մեկ ամսով, եւ վճարում է այդ նկարների տերերին: Հիմա նկարները նայելու համար կան չափանիշներ, տվյալ տարածքում չի կարող միաժամանակ X թվից ավել մարդ լինել: Ավելին, շատ դեպքերում, եթե ցուցահանդեսի նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծ է, տոմսերի վրա ժամեր են գրվում: Ու հիմա այնպես է ստացվել, որ այդ մեկ ամսվա ընթացքում նկարները նայելու ցանկություն են հայտնել առավելագույն թվով մարդիկ, եւ տոմսերը սպառվել են:

«Բայց իսկապես հոյակապ է, մարդիկ այստեղ ցուցահանդեսի են գնում այնպես, ինչպես ես խաշի կգնայի», - մտածեցի ես:

Ֆրեդը ճիշտ էր` Իմպրեսիոնիստների թանգարանի դրամարկղում հաստատեցին, որ վան Գոգի ցուցահանդեսի տոմսերը սպառվել են:

- Ասում են, որ հնարավոր է ցուցահանդեսի ժամկետը մեկ շաբաթով երկարացնեն. այնպես որ, կարող եք տոմս պատվիրել այդ երկարացրած ժամկետի համար, բայց նախապես ասեմ` դա հաստատ չէ, հնարավոր է ժամկետը չերկարացնեն, - մեզ մխիթարում էր տոմսավաճառը:

- Իսկ վերավաճառողներ չե՞ն լինում, - հարցրեցի ես:

- Կլինեն, իհարկե, բայց մենք դրանով չենք զբաղվում. ցուցահանդեսի օրերին եկեք, մոտակայքում երեւի կլինեն առաջարկներ: Կամ էլ ինտերնետում փորձեք գտնել, - խորհուրդ տվեց տոմսավաճառը:

- Իսկ դուք մեզ չէի՞ք հուշի, թե որ կայքում են նմանօրինակ աճուրդներ կազմակերպվում. ես ծանոթ չեմ այստեղի կայքերին, - նրան դիմեց Ֆրեդը:

Տոմսավաճառը մի թղթի վրա գրեց տվյալ կայքի հասցեն, եւ մենք հեռացանք: Վան Գոգի ցուցահանդեսը արդեն իսկ մեծ տպավորություն գործեց` տոմսերի բացակայությամբ: Որքան կուրախանար խեղճը, եթե իմանար, որ 110 տարի անց մարդիկ ջանք են թափելու իր ցուցահանդեսի տոմս ձեռք բերելու համար եւ վախենալու են իր նկարները տեսնելու հաճույքից զրկվելու հնարավորությունից:

- Ի՞նչ կասես, Ֆրեդ, սա արվեստի երկրպագությո՞ւն է, թե՞ PR, - հարցրի ես:

- Արվեստի երկրպագության PR, - պատասխանեց նա եւ շարունակեց, - մարդիկ ուզում են տեսնել, թե ինչ է նկարել սեփական ականջը կտրած այդ մարդը:

- Ֆրեդ, դու տոմս կգտնես, չէ՞, - խնդրագին ձայնով հարցրեցի ես:

- Հույս ունեմ, բայց այդ գործը պետք է արագ անել, թե չէ` գները կարող են թռչել, - ժպտալով պատասխանեց նա:

Ֆրեդի դեմքին ինչ-որ ազարտ էր հայտնվել. եւ ընդհանրապես, վերջին օրերին նա շատ էր փոխվել, Լոզանի Ֆրեդին շատ քիչ բան էր հիշեցնում: Կյանքի նկատմամբ նրա հետաքրքրությունը, առօրեականությունը վերականգնվել էր, եթե ոչ լրիվ, գոնե զգալի չափով: Նրա դեմքից վերացել էր հուսահատության դրոշմը, նա ավելի վստահ էր քայլում, շարժումների, ժեստերի մեջ ինչ-որ էներգիա էր հայտնվել: Ես ուրախ էի դրա համար, նաեւ ուրախ էի, որ իմ ու իր կյանքի այս դժվար շրջանում մենք իրար հետ ենք եւ մեր ընկերակցությամբ փոխադարձաբար փարատում էինք այն թախիծն ու կարոտը, որ տանջում էր մեզնից յուրաքանչյուրին` յուրովի:

Մենք մտանք առաջին իսկ պատահած ինտերնետ ակումբը, սուրճ պատվիրեցինք ու նստեցինք համակարգչի առաջ: Ֆրեդը այցելեց այն կայքը, որի հասցեն տվել էր թանգարանի տոմսավաճառը, մի քիչ քչփորեց այնտեղ ու ասաց.

- Շարժ չկա, երեւի պետք է երեկոյան մտնենք:

Այստեղից դուրս եկանք, մի քիչ քայլեցինք, մի երկու խանութ մտանք, հետո նստեցինք մի սրճարանում, մինչեւ եկավ ճաշելու ժամը: Ճաշեցինք մի ռեստորանում, որը սեղանների մի շարք ուներ մայթի վրա: Ճաշից հետո գնացինք հյուրանոց ու միանգամից մտանք ինտերնետի սենյակ: Ֆրեդը անցավ գործի, բայց ես չմնացի նրա մոտ. գնացի նախասրահ` թերթ կարդալու: Մի կես ժամ, քառասուն րոպեից Ֆրեդը եկավ ու հաղթական ասաց.

- Գնեցի: Քառակի գնով:

Հաջորդ առավոտ ցրիչը Ֆրեդի սենյակ էր բերել երկու տոմս, ու Ֆրեդը դրանց համար վճարել էր 240 եվրո: Ես, իհարկե, իմ տոմսի արժեքը վճարեցի Ֆրեդին: Տոմսերը ցուցահանդեսի երրորդ օրվա` ժամը 12.00-ից 15.00-ի համար էին:

39. Սեւ խավիարը

Երբ մոտեցանք Իմպրեսիոնիստների թանգարանի մուտքին, տոմս գտնելու հույսով ահագին մարդ էր հավաքվել, հիմնականում` երիտասարդներ: Նրանք մոտենում էին իրար եւ հարցնում, թե արդյոք ավելորդ տոմս չունեն. մեզ էլ մոտեցավ մի զույգ. նրանք ակնհայտորեն նկարիչներ էին, թերեւս ուսանողներ: Իհարկե, մոտակայքում կային վերավաճառողներ, բայց նրանց գները մատչելի չէին ուսանողների համար, այլ սպասում էին էլիտար կլիենտներին, ովքեր պատրաստ էին տոմսի համար վճարել 100-150 եվրո:
Մենք ներս մտանք եւ շուտով հայտնվեցինք մի ցուցասրահում, որը լեցուն էր մարդկային ձայների թույլ բզզունով: Ես փորձեցի հայացքով փնտրել-գտնել «Արեւածաղիկները», բայց դա հնարավոր չէր, որովհետեւ մարդկային գլուխները ծածկել էին տեսադաշտը, եւ ես ստիպված էի խառնվել արվեստասեր ամբոխին: Արագ գլխի ընկա, որ ամեն ինչ այս մեկ ցուցասրահով չի սահմանափակվում, եւ որ «Արեւածաղիկները» գտնվելու են ոչ թե այս, այլ ամենավերջին ցուցասրահում: Ես ու Ֆրեդը որոշեցինք բաժանվել. այսինքն` նկարները նայել յուրաքանչյուրս մեզ համար: Ես գիտեի, որ դիտումս իրական կլինի, եթե ոչ թե ավարտեմ, այլ սկսեմ «Արեւածաղիկներով»:

Հուշիկ քայլերով անցնում էի բոլոր կտավների մոտով, համենայնդեպս` համոզվելու համար, որ «Արեւածաղիկները» հաստատ այդտեղ չեն, եւ փնտրում էի հաջորդ ցուցասրահի մուտքը: Իմ կռահումները ճիշտ դուրս եկան. վերջին` երրորդ ցուցասրահում մի կտավի առաջ սովորականից մեծ թվով մարդիկ էին կանգնած: «Արեւածաղիկներին» էին նայում: Կտավը ավելի մեծ էր, քան ես պատկերացնում էի, մնացած ամեն ինչով, սակայն, նա համապատասխանում էր իմ պատկերացումներին:

Երբ առաջին անգամ տեսա «Արեւածաղիկների» որակյալ վերատպությունը, միանգամից հիշեցի տատիկիս եփած բրնձով սուպը` ապուրը: Հիմա, երբ կանգնած եմ բնօրինակի առաջ, զգում եմ, հիշում եմ այդ ապուրի համը: Այն ժամանակ չէի համարձակվում մտածել, թե ինչ կապ կարող է լինել վան Գոգի «Արեւածաղիկների» եւ տատիկիս «Բրնձով ապուրի» միջեւ: Բայց հիմա ինձ համար ամեն ինչ պարզորոշ է:

Եթե ասեմ, որ երկուսն էլ արվեստի ստեղծագործություն են, դա երեւի ընթերցողը ճիշտ չի հասկանա, մանավանդ գիտեմ, թե հայ հանրության շրջանում ինչպիսի արհամարհական վերաբերմունք կա սուպերի եւ հատկապես` սովորական բրնձով ապուրի նկատմամբ: Բայց այս գույները, այս գույները, որ տեսնում եմ վան Գոգի «Արեւածաղիկներում», սրանք իմ մանկության գույներն են, ես այս գույներով սնվել եմ, ես այս գույներով մեծացել եմ, ես այս գույները տեսել եմ տատիկիս եփած բրնձով ապուրի մեջ, որն իմ ամենասիրելին էր` աշխարհի բոլոր ճաշերից:

Այս դեղինը (չգիտեմ էլ` սա դեղին է, թե` չէ) լողում էր իմ ափսեի մակերեսին` արդար յուղի` անընդհատ ձեւափոխվող լճակների տեսքով: Այս անսովոր երանգը թերեւս սնվում էր գազարի նրբին քերուկից, որը նոր իմաստ էր տալիս տարօրինակ այդ դեղինին: Իսկ մաղադանոսը, որ տատիկս էր աճեցնում բակում եւ ճաշի համար ընտրում ամենամատղաշները, ահա այդ մաղադանոսը մի հեզիկ կանաչ երանգ էր տալիս ապուրին. դա հենց նույն այս կանաչն է, կանաչ երանգը: Իսկ դուք չե՞ք նկատել, որ կարտոֆիլի մեջ էլ կանաչ կա, շատ նուրբ, գրեթե աննկատ կանաչ. այն արթնանում էր տատիկիս եփած բրնձով ապուրի մեջ: Դե, իսկ բրինձը, բրինձը այն անարատ կտավն է, որի վրա նկարվում է այս պատկերը, իմ մանկության պատկերը, իմ մանկության սնունդը:

Ես շատ էի սիրում հիվանդանալ. ոչ այնքան դպրոց չգնալու համար. միայն հիվանդ ժամանակ կարող էի տատիկին ստիպել ամեն օր բրնձով ապուր եփել: Ես հրաժարվում էի մնացած ամեն ինչից եւ ասում էի, որ կուտեմ միայն բրնձով ապուր: Մի անգամ հիվանդությունս մի փոքր երկարեց. հայրս կարծում էր, թե բրնձով ապուրը բավարար սնունդ չէ առողջանալու համար: Տատիկս ասաց, որ նույն ապուրը հավի կամ տավարի մսով կեփի. ես ապստամբեցի: Ես ուզում եմ միայն բրնձով ապուր, այն բրնձով ապուրը, որի մեջ կա միայն բրինձ, կարտոֆիլ, գազարի քերուկ, մաղադանոս, յուղ եւ աղ. ուրիշ ոչինչ: Հայրս, սակայն, լրջորեն էր մտածել, որ հիվանդությանս երկարելու պատճառը թույլ սնունդն է: Երեկոյան նա սեւ խավիար բերեց մի փոքրիկ, դե սեւ խավիարի համար սովորական բանկայով: Չգիտեմ էլ` որտեղից էր ճարել: Մեր խավի մարդիկ, այսինքն` խորհրդային սովորական քաղաքացիները, սովորաբար սեւ խավիար չէին գնում, կամ գնում էին շա~տ հազվադեպ. ոչ միայն թանկության պատճառով, այլեւ որովհետեւ նման բան խանութներում չէր լինում: Համենայնդեպս, ես այդ օրը առաջին անգամ էի մեր տանը սեւ խավիար տեսնում:

Բրնձով ապուրի հետ ինձ մատուցեցին այդ սեւ խավիարի բանկան, հաց եւ կարագ: Ես անվրդով կերա իմ ապուրը եւ այնպիսի տեսք ընդունեցի, որ նշանակում է` կշտացա: Հայրս, տատիկս, եղբայրներս ինձ խնդրում էին ուտել սեւ խավիարը:

Ես կյանքում սեւ խավիար չէի կերել. մի անգամ մեր բարձրաստիճան ազգականի տանը կազմակերպված խնջույքի ժամանակ մայրս սեւ խավիարով փոքրիկ բրդուճ պատրաստեց ու ինձ ասաց` կեր, համով է: Ես բացեցի բերանս, նա բրդուճը դրեց այնտեղ: Բայց երբ սեւ խավիարը դիպավ քիմքիս, ես այն թքեցի` արժանանալով ներկա բարձր` կոմունիստական հասարակության երեխաների արհամարհական հայացքներին: Սեւ խավիարը ինձ համար զզվելի մի բան էր: Հորս, տատիկիս ու եղբայրներիս հորդորները, խնդրանքները, սպառնալիքներն անգամ ոչ մի արդյունք չտվեցին: Ամեն օր` օրը չորս-հինգ անգամ, ես բրնձով ապուր էի ուտում ու երջանիկ էի դրա համար: Բայց օրը չորս-հինգ անգամ խեղճ տատիկս բերում ու տանում էր սեւ խավիարը, որի վրայից մի հատիկ անգամ չէր պակասում:

Հայրս ու տատիկս շուտով ինձ այլեւս չէին հորդորում ուտել սեւ խավիարը: Բայց եղբայրներս, հատկապես` միջնեկը, օրվա կեսը անցկացնում էր դրա վրա: Ես զգում էի, որ նա դեմ չի լինի ուտել այդ խավիարից, եւ անընդհատ ասում էի` ես չեմ ուտելու, դուք կերեք: Բայց դա հիվանդի բաժին էր, ոչ ոք չէր համարձակվի մոտենալ դրան. ես գոնե մի քիչ պետք է ուտեի` ճանապարհը բացելու համար: Բայց ճիշտ եմ ասում, ես չէի կարող, ես կմեռնեի, եթե այդ զզվելի համը նորից հայտնվեր իմ բերանում: Այսպես, սեւ խավիարը տանել-բերելը տեւեց էլի մի քանի օր: Ես առողջացել էի, բայց վեր չէի կենում, ոչ թե դպրոց չգնալու, այլ իմ խրախճանքը շարունակելու. օրը վեց, յոթ անգամ բրնձով ապուր էի ուտում եւ երջանիկ էի դրա համար: Իսկ սեւ խավիարը, որ մասնակցում էր իմ խնջույքի բոլոր սեանսներին, մնացել էր կուսական վիճակում, նրա վրայից ոչ մի հատիկ չէր պակասել:
Ինձ այլեւս չէին հորդորում այն ուտել. հասկացել էին, որ անիմաստ գործ է: Հիմա արդեն ես էի նրանց հորդորում դա անել, բայց շուտով հասկացա, որ անիմաստ գործ է. ոչ ոք չէր հանդգնի ձեռք տալ հիվանդի բաժին ուտելիքին: Անցավ եւս մի քանի օր, եւ մեծ սենյակի դուռը, որտեղ ես պառկած էի, եւ որտեղ գտնվում էին նաեւ հայրս, տատիկս, ավագ եղբայրս, ահա այդ սենյակի դուռը չրխկոցով բացվեց. մի քանի վայրկյան ոչ ոք ներս չէր մտնում. բոլորս նայում էինք դռան կողմ: Ի վերջո ներս մտավ միջնեկ եղբայրս. նրա դեմքը սարսափ էր արտահայտում: Նա այդ սարսափած հայացքով նայում էր խավիարի բանկային, որ գտնվում էր իր ձեռքին: Բանկայի կափարիչի տակից փրփրանման հեղուկ էր թափվում. այդ հեղուկից ահագին թափվել էր եղբորս ձեռքին, այնտեղից էլ կաթկթում էր հատակին.

- Փչացել է, - սարսափով ասաց եղբայրս:

Հաջորդ օրը ես դպրոց գնացի: Սովորություն ունեի, դպրոցից հետո մտնում էի խոհանոց, ապա նկուղատիպ սենյակ, որ մենք «հետեւի կուխնի» էինք անվանում` ուտելու որեւէ բան գտնելու համար: «Հետեւի կուխնիում» թարեքներ կային, որտեղ դրվում էին լիքը եւ դատարկ բանկաներ: Խավիարի դատարկ, մաս-մաքուր բանկան թառել էր մի երեք լիտրանոց հաստլիկի գլխին:

***

- Մտքերի մեջ ես, - ձեռքը ուսիս դնելով` ասաց Ֆրեդը:

- Չէ, «Կարտոֆիլ ուտողներն» եմ փնտրում…

40. Ապրելու հետեւանքները

Ճաշից հետո սենյակումս թերթում էի վան Գոգի նկարների կատալոգը, որ գնել էի ցուցահանդեսում: Ֆրեդը եկավ` ինձ համար անսպասելի.
- Մի միտք եմ հղացել, - ասացի:
- Մի միտք էլ Քվենտինն է հղացել, - խորհրդավոր ասաց նա:

- Ի՞նչ միտք:

- Մեզ ճաշի հրավիրելու:

- Լուրջ ես ասո՞ւմ, ե՞րբ:

- Վաղը չէ մյուս օրը, եթե, իհարկե, մենք ընդունենք հրավերը. ես նրան պիտի զանգեմ:

- Տարօրինակ սիրալիրություն է:

- Ընդունո՞ւմ ենք հրավերը:

- Չե՞ս կարծում, որ մի շաբաթում երկու անգամ մարդուն վիրավորելը, այն էլ` առանց պատճառի, շատ կլինի, - նկատեցի ես:

- Դե, ուրեմն գնամ մեր համաձայնության մասին հայտնելու, - ասաց Ֆրեդը եւ վեր կացավ:

- Դու ոչինչ չհարցրիր իմ մտքի մասին, - սրտնեղեցի ես:

- Հա, կներես…

- Պարզվում է` վան Գոգը այստեղ է թաղված, Փարիզից ոչ հեռու, արի այցելենք նրա գերեզմանին:

Մի պահ կարծես այս միտքը տարօրինակ թվաց Ֆրեդին, բայց շատ կարճ մտորելով` նա համաձայնեց.

- Միեւնույն է, անելիք չունենք, - համաձայնությունը հիմնավորեց նա եւ գնաց Քվենտինին զանգելու:

Ես դուրս եկա նրա ետեւից: Երկու փողոց այնկողմ մի փոքրիկ խանութ էի տեսել` «Բույսեր եւ սերմեր» գրությամբ. ինձ անհրաժեշտ էր գնալ այնտեղ: Գնացի, արագ վերադարձա եւ գործավարուհուն խնդրեցի պարզել, թե ինչպես կարելի է հասնել Օվեր սյուր Ուազ քաղաք: Նա միանգամից ասաց, որ կարծում է` գնացքով, բայց կճշտի ու տեղյակ կպահի ինձ: Ավելի ուշ զանգեց եւ ասաց, որ էլեկտրագնացքով կարելի է գնալ Օվեր:

Առավոտյան վաղ նախաճաշեցինք ու գնացինք այն կայարան, որտեղից մեկնում էր Օվերի գնացքը. այն կիսով սպիտակ, կիսով բաց կանաչ ներկած վագոններ ուներ, ակնհայտորեն 60-ականների արտադրության` ոչ այնքան հարմարավետ նստարաններով: Բայց սլանում էր սրտիդ ուզածի պես. գնացքի ուղեւորական կոնտինգենտը շատ հետաքրքիր էր. այստեղ կային նաեւ կողովներով գյուղացիներ, որոնք, ըստ ամենայնի, ինչ-որ բան էին Փարիզում վաճառել ու ետ էին դառնում:
Օվերը գավառական փոքրիկ քաղաք է, Ուազ գետի ափին: Փոքրիկ տներով, նեղ փողոցներով, ծառաշատ, մինչեւ վերջին անկյունը լպստած այս քաղաքը սրբորեն պահպանում է վան Գոգի հիշատակը: Վան Գոգն էլ բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ է բերում այստեղ, եւ նեղ փողոցներում մի կերպ կուչ եկած հսկա ավտոբուսները սրա վկայությունն են: Կայարանում մենք տաքսի էինք վարձել, ու նա մեզ արագ հասցրեց քաղաքային գերեզմանատուն, որտեղ մի համեստ անկյունում գտնվող համեստ գերեզմանոցում թաղված էին Վինսենտ վան Գոգը եւ նրա եղբայր Թեոն: Մեր այցելության պահին զբոսաշրջիկների մի խումբ հեռանում էր այդտեղից, եւ երբ մոտեցանք, գերեզմանի մոտ ոչ ոք չկար: Ես չորս կողմ նայեցի, ոչ ոք չէր երեւում. փնտրեցի-գտա մի փոքր փայտի կտոր եւ սկսեցի փոքր փոսեր անել Վինսենտի գերեզմանի շուրջ.

- Ի՞նչ ես անում, - զարմացած հարցրեց Ֆրեդը:

- Արեւածաղիկներ եմ ցանում, - ասացի ես. հենց արեւածաղիկների սերմերի համար էի ես գնացել «Բույսեր եւ սերմեր» խանութ: Վան Գոգի շիրիմի շուրջ ութ արեւածաղիկ ցանեցի, հետո ձայներ լսվեցին. ես արագ ավարտեցի գործս: Մենք նստեցինք վան Գոգի գերեզմանի մոտի մի նստարանին: Ոչինչ չէինք խոսում.

- Ֆրեդ, հիմա ի՞նչ ես կարծում, վան Գոգը հանճա՞ր է, թե՞ ոչ, - ի վերջո հարցրի ես:

- Ի՞նչ ես պայմանականությունների հետեւից ընկել: Չե՞ս զգում, որ դրանք բոլորը բառեր են, միայն բառեր: Կարեւորն այն է, որ կյանքդ ապրես այնպես, ինչպես պիտի ապրես` առանց հետեւանքների մասին մտածելու:

Ինձ ցնցեց, որ Ֆրեդը ասաց ոչ թե «արդյունքների», այլ «հետեւանքների»:

- Դու դիտավորյա՞լ ասացիր դա, - հետաքրքրվեցի ես:

Ֆրեդը միանգամից չպատասխանեց.

- Չէի մտածել, բայց կարծում եմ` ճիշտ ասացի. մարդ պետք է ապրի իր երկրային առաքելությանը համապատասխան, երազի արդյունքների եւ չմտածի հետեւանքների մասին: Եթե վան Գոգը մտածեր իր կյանքի հետեւանքների մասին, նկարչությունը շուտ պետք է թողներ եւ մի այնպիսի գործ գտներ, որ իրեն գոնե չոր հացի փող ունենալու հնարավորություն տար: Բայց նա չի մտածել հետեւանքների մասին, այլ երազել է արդյունքների մասին. դրանք մի փոքր ուշ են եկել, բայց հիմա դու ֆանատիկոսի ջերմեռանդությամբ արեւածաղիկ ես ցանում նրա գերեզմանին եւ եռակի գին ես վճարում նրա ցուցահանդեսում հայտնվելու համար, իսկ նրա նկարները միլիոնավոր դոլարներ արժեն: Սա վկայում է, որ մեր Վինսենտը հավատարիմ է մնացել իր երկրային առաքելությանը եւ ճիշտ է ապրել իր կարճ կյանքը: Բայց չեմ բացառում, որ մեծ թվով հիմարներ սովից սատկել են` հույս ունենալով, որ իրենց անունն էլ մի բան կնշանակի, բայց սխալվել են:

- Պրոբլեմը հենց դրա մեջ է. հասկանալ, թե որն է քո երկրային առաքելությունը: Ինչպես Կոելիոն է ասում, մարդ պետք է կարողանա գտնել իր կյանքի գիծը եւ հավատարիմ մնալ դրան: Գիտե՞ս, երեւի իսկապես, յուրաքանչյուր մարդու համար մի ինչ-որ տեղ գանձ է թաղված, եւ նա այդ գանձը կգտնի իր կյանքի գծին, առաքելությանը հավատարիմ մնալու դեպքում: Ուղղակի պրոբլեմն այն է, որ մարդիկ շատ հաճախ, այսինքն` գրեթե միշտ, գանձ ասելով` գանձ էլ հասկանում են: Պատկերացրու` ինչ կլիներ, եթե վան Գոգը ամեն ինչ հենց այդպես էլ հասկանար: Եվ պատկերացրու վան Գոգի հետ նույն քաղաքում ապրած այն մարդկանց վիճակը, պաշտոնյաներ, հարուստներ, ազնվականներ, եթե նրանք հասկանային, որ իրենք ընդամենը մի փոշեհատիկ են այս սոված, քրջոտ, հիվանդ, ականջը կտրած մարդու համեմատությամբ, որին երեխաները հալածում են, նրա ետեւից քարեր շպրտում, թքում վրան ու հայհոյում: Սարսափելին այն է, որ նրա ժամանակակիցներից ոչ ոք կամ գրեթե ոչ ոք չի հասկացել, որ վան Գոգն այդպիսին է նրանց` այդ բոլորի, աշխարհի ոչնչությունը ի ցույց դնելու համար:

- Դու գտե՞լ ես քո կյանքի գիծը, - հարցրեց ինձ Ֆրեդը:

- Անկեղծ ասած, ես կարծում եմ, որ մարդ իր կյանքի գիծը փնտրելու կարիք չունի. այն ծնվում է իր հետ: Խնդիրը այդ գծին հավատարիմ մնալն է, դա չժխտելը:

- Դա ինչպե՞ս է արվում:

- Շատ պարզ. ուղղակի ապրում ես այնպես, ինչպես սիրտդ քեզ թելադրում է: Իհարկե, երբեմն գայթակղությունների ես տրվում, սխալվում, որից հետո խիղճդ տանջում է. դա նշանակում է, որ պիտի չանես այլեւս այդպիսի բաներ: Հենց այստեղ էլ կանգնում ես ընտրության առաջ. անել այն ինչ հե՞շտ է, թե՞ անել այն, ինչ ճիշտ է: Սա չափազանց պարզ ընտրություն է: Երբեմն դժվար, բայց պարզից էլ պարզ: Եվ ամենակարեւորը` պետք է գիտակցես, թե ինչ ես անում եւ հանուն ինչի:

Շուտով զբոսաշրջիկների հերթական խումբը եկավ, եւ մենք վեր կացանք: Գարունը փթթում էր, հողը տաք էր եւ խոնավ. արեւածաղիկներս հաստատ կծլեին:

  • Print this article!
  • E-mail this story to a friend!
  • Facebook
  • TwitThis
  • Google
  • MySpace
  • Technorati
  • LinkedIn
  • del.icio.us
  • Digg
  • StumbleUpon
  • Tumblr

ԵՐԿՐԻ ՀԱԿԱՌԱԿ ԿՈՂՄԸ


  1. Մեկնաբանություն դեռ չկան:
  1. No trackbacks yet.