Մինչ հայ քաղաքական միտքը ոգեւորությամբ քննարկում է հայ-թուրքական արձանագրությունների վերաբերյալ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշումը, թուրքական կողմից հնչող արձագանքները վկայում են, որ ՍԴ-ն Թուրքիային լեգիտիմ հնարավորություն է տվել բացահայտորեն հրաժարվելու ցյուրիխյան արձանագրությունները վավերացնելուց: ՍԴ-ի որոշումից առաջ էլ ակնհայտ էր, որ Թուրքիան ամեն ինչ անում է արձանագրությունների վավերացումը հնարավորինս ձգձգելու համար, բայց նրա այս դիրքորոշումը խոցելի էր, որովհետեւ կապվում էր ԼՂ հարցում թուրքական կողմի ակնկալած առաջընթացի հետ: Հիմա, սակայն, ՍԴ-ն իր որոշմամբ Թուրքիային հնարավորություն է տվել բաց թողնել Ղարաբաղի հարցը եւ կենտրոնանալ զուտ հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա, եւ դա արել է գեղական կարգով, մոռանալով դիվանագիտական մոտեցման անհրաժեշտության մասին: Այս պայմաններում, Թուրքիան բնականորեն Հայաստանին մեղադրում է նախապայմաններ առաջ քաշելու մեջ: Եթե հարցին մոտենանք, այսպես կոչված, «նախաձեռնողական արտաքին քաղաքականության» տեսակետից, ՍԴ որոշումը, ըստ էության, սպառնում է քար գցել դրա գլխին: Մյուս կողմից սակայն Գագո & Co-ի կայացրած որոշումը Սերժ Սարգսյանի նյարդային եւ անհավասարակշիռ վիճակի հետեւանքն է: Սարգսյանը ըստ էության սկսել էր գլխի ընկնել, որ թուրքական կողմը անվերջ ձգձգելու է պրոցեսը` իր նախաձեռնողական արտաքին քաղաքականությանը զրկելով կոնկրետ արդյունքով պսակվելու հնարավորությունից: Եւ այս պարագայում Սերժը կանգնելու էր կոտրած տաշտակի առաջ` Հայաստանում կրելով իշխանագողի, սփյուռքում` դավաճանի պիտակը, փոխարենը արտաքին քաղաքական որեւէ կոնկրետ արդյունք չստանալով: ՍԴ որոշումը, ահա, գոնե վերջին պիտակից ազատվելու հուսահատ փորձ է, չնայած` դավաճան վանկարկումները արդեն հնչել են եւ շարունակում են հնչել: Իսկ թուրքական կողմից արդեն իսկ հնչում են ճակատային հայտարարություններ, որ արձանագրություններն ընդհանրապես վավերացման չեն դրվելու խորհրդարանում: Ստորագրված արձանագրությունները, որոնց տեքստը թուրքերին լիուլի ձեռնտու է, այս պահին նրանց համար բավարար է համարվում: Եւ թուրքերին հաճույքից զրկելու համար Սերժ Սարգսյանին այլ բան չի մնում, քան Հայաստանի ստորագրությունը հետ վերցնելու օրենսդրական պրոցեդուրա սահմանել: Իրադարձությունների զարգացման նման սցենարի պարագայում հայ-թուրքական հարաբերությունների հետագա կարգավորումը շատ ավելի բարդ կլինի, քան եղել է «ֆուտբոլային դիվանագիտության» մեկնարկից առաջ: Հայաստանի վիճակը ավելի կբարդանա, իսկ Սերժ Սարգսյանը շահած է այսպես թե այնպես, որովհետեւ ֆուտբոլային ավանտյուրան նրան օգնել է երկարաձգել Բաղրամյան 26-ում իր ներկայության օրերը:

Հ.Գ. ՍԴ որոշումից հետո թուրքերը հայ-թուրքական արձանագրությունները չեն վավերացնի նույնիսկ ԼՂ հարցում իրենց ակնկալած էական առաջընթացի դեպքում: Իսկ հայկական կողմի այն հույսերը, թե Բարաք Հուսեյն Օբաման առաջիկա ապրիլի 24-ին կարտասանի «ցեղասպանություն» բառը, կամ նման սպառնալիքի ներքո թուրքերը տեղի կտան, սին են: Թուրքական կողմը հիմա Օբամային ցույց տալու կոնկրետ բան ունի. Հայաստանի ՍԴ որոշումը: Թուրքերը Օբամային կարող են բացատրել, որ հենց դա է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման խոչընդոտը: Հակառակն ապացուցելու համար հայկական կողմից շատ մեծ ջանքեր կպահանջվեն:

ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ

«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ից
Հունվարի 22, 2010

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ Աշխարհաքաղաքական, Ավազակապետություն, Խմբագրական