http://www.nikolpashinyan.com Fri, 03 Sep 2010 07:14:35 +0000 http://wordpress.org/?v=2.7 en hourly 1 10 ԶՈՀ ԵՎ 0 ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1811 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1811#comments Fri, 03 Sep 2010 07:14:35 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1811 Մարտի 1Ինչպե՞ս կարող էր պատահել, որ 2008 թվականի Մարտի 1-ի 10 զոհերից ոչ մեկի մահվան հանգամանքները 2.5 տարվա ընթացքում չբացահայտվեին: Նման բան կարող էր տեղի ունենալ միայն մեկ դեպքում, եթե ճշմարտությունը չբացահայտելու քաղաքական որոշում կայացված լիներ իշխանության ամենավերին օղակներում: Այլապես մենք կունենայինք որոշ թվով բացահայտումներ, մի քանի մարդասպաններ կհայտնվեին ամբաստանյալի կարգավիճակում, ինչը մեզ կհամոզեր, որ ՀՀ իրավապահ մարմինները ջանք ու եռանդ չեն խնայում, իրենցից կախված ամեն ինչ անում են, որ բացահայտեն ճշմարտությունը եւ պատժեն մեղավորներին: Երբեք եւ որեւէ տեղ հանցագործությունների 100 տոկոսանոց բացահայտումներ չեն լինում, միշտ էլ մնում են գործեր, որոնք չեն բացահայտվում: Բայց երբ գործ ունենք 100 տոկոսանոց չբացահայտման հետ, ուրեմն առկա է շահագրգռություն եւ հանցավոր անգործություն: Հենց այսպիսին է Մարտի 1-ի գործը. 10 զոհ եւ մահվան հանգամանքների 0 բացահայտում: Այս վիճակագրությունն արդեն ամեն ինչի մասին խոսում է: Իշխանությունները չէին կարող չհասկանալ, որ գոնե մեկ, երկու դեպքերի բացահայտումը որոշակիորեն կփոխեր վիճակը, կմեղմեր հանրային այն համոզմունքը, թե Սերժ Սարգսյանն ու Ռոբերտ Քոչարյանը անձամբ են շահագրգռված մարտիմեկյան զոհերի մահվան հանգամանքները կոծկելու մեջ: Ամբողջ խնդիրն էլ հենց սա է: Դեպքերից որեւէ մեկի բացահայտումը հանգեցնելու է հանցավոր բուրգի երեւակմանը. որեւէ մարդասպան ոստիկան չի ցանկանա պատասխանատվության ենթարկվել այն բանի համար, որ կատարել է իր վերադասի հրամանը, սա էլ` իր վերադասի, սա էլ` իր վերադասի, սա էլ` իր վերադասի, սա էլ` գերագույն-գլխավոր հրամանատար հորջորջվող թյուրիմացության: Նույնը վերաբերում է նաեւ մարդասպան սափրագլուխներին: Սրանցից որեւէ մեկի ինքնության բացահայտումը ակնհայտ է դարձնելու, թե որ օլիգարխի լակոտներից է դա, եւ որ թուլա-օլիգարխի հրամանն է կատարել, իսկ թուլա-օլիգարխները, որոնց անունները հիշատակված են գաղտնազերծված հայտնի ցուցակում, Սերժ Սարգսյանի համար ավելի մեծ սրբություն են, քան նույնիսկ իր անձնական օգտագործման կաթողիկոսը: Բայց սա ամենակարեւորը չէ: Ամենակարեւորը այն է, թե ինչպես մի ամբողջ պետություն, ազգ, ժողովուրդ գետինը չի մտնում, երբ իր անունից փաստացի ձեռ են առնում սգավոր ծնողներին` դատարաններում, դատախազությունում, նիկոյանական խոզակերպ հանձնաժողովում: Ոնց գետինը չի մտնում էդ ժողովուրդը, որն ընկած աշխարհե-աշխարհ ակնկալում է, որ միջազգային հանրությունը ճանաչի իր ցեղասպանությունը, մինչդեռ ինքը չի ճանաչում Երեւանի կենտրոնում գնդակահարված իր զավակների կյանքի իրավունքի ոտնահարման փաստը եւ հոգ չի տանում այդ իրավունքից զրկվածների ժառանգներին պետական արժանավայել փոխհատուցում նշանակելու մասին: Ոնց չի հասկանում էդ պետությունը, ազգն ու ժողովուրդը, որ ոչ թե Սարգիս Քլոյանի կամ Ալլա Հովհանիսյանի զավակին են հոշոտել, այլ ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացու զավակին: Պահեք, պահպանեք ձեր փեշերի տակ սպանդից փրկված ձեր խելոք ու հնազանդ բալաներին, բտման դրեք նրանց, մինչեւ կհայտնվի հերթական ենիչերին եւ հնազանդ այդ հոտը կքշի Դեր էլ Զորի անապատ: Եկեղեցին, բիսեդկան բանը կակռազ սարքել-պրծել են:
ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1811 ՍԵՐԺԱԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ ՍԻԼԼՈԳԻԶՄ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1809 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1809#comments Thu, 02 Sep 2010 07:03:12 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1809 Սերժ Սարգսյանի շրջապատը որպես հեղափոխական նորույթ էր փորձում ներկայացնել ֆուտբոլային դիվանագիտությունը, որպես նոր մոտեցում եւ ճեղքում հայ դիվանագիտության պատմության մեջ: Մինչդեռ հիմա արդեն ակնհայտ է, որ ֆուտբոլային դիվանագիտությունը նույնությամբ կրկնել է այն ցիկլը, որ մեր պատմության մեջ գրանցվել է արդեն: Դրա ամենացայտուն օրինակը հայ-թուրքական մերձեցման փորձն էր 20-րդ դարասկզբին, երբ ավանդական կուսակցությունները` դաշնակների գլխավորությամբ, խիստ ոգեւորված երիտթուրքերի իշխանության գալով, ինքնամոռաց աճապարեցին նրանց հետ եղբայրանալ: Այս պատմության հետեւանքը եղավ այն, որ հայ ժողովուրդը ցեղասպանության ենթարկվեց եւ անմնացորդ տրվեց ռուսի քմահաճույքին: Թե ինչ հետեւանքներ կունենա ֆուտբոլային դիվանագիտությունը, դեռ կերեւա առաջիկայում, բայց դարասկզբյան ցիկլի ընդհանրական բնորոշիչները արդեն կրկնվել են. ինքնամոռաց ոգեւորություն հայ-թուրքական սահմանի իբր սպասվող բացման կապակցությամբ, սրան հետեւած` դառը հիասթափություն եւ խուճապահար խոնարհում ռուսական կայսրության առաջ: Պատմությունը հուշում է, որ սրանով պրոցեսը չի սահմանափակվելու, եւ լինելու են նորանոր հետեւանքներ, եթե, իհարկե, հայ ժողովուրդը իրեն դուրս չդնի իր պատմության ողբերգական ցիկլից: Իսկ որ այս ցիկլը մեզ համար գենետիկ հատկանիշ է դարձել, կարելի է նույնիսկ ապացուցել: Դեռ էն գլխից կասկածներ կային, որ չնայած հրապարակային ընդդիմացմանը` ՀՅ դաշնակցությունը ֆուտբոլային դիվանագիտության մեջ ինչ-որ հարազատ բան էր տեսնում, եւ սրա մասին վկայում էր «նախագահ մի՛ զիջիր» «քնքույշ» կարգախոսը, որով առաջնորդվում էր ՀՅԴ նախաձեռնած շարժումը ընդդեմ հայ-թուրքական արձանագրությունների: Նախօրեին, սակայն, ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ Արմեն Ռուստամյանը ցրեց կասկածները, ըստ էության հաստատելով դրանք: Լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ պարոն Ռուստամյանը հաստատեց, որ հայ-ռուսական 49-ամյա պայմանագիրը ինչ-որ առումով ֆուտբոլային դիվանագիտության տապալման հետեւանք է, ու քանի որ Ռուստամյանի խոսքում 49-ամյա պայմանագրի ստորագրման այլ դրդապատճառ չնշվեց, կարող ենք արձանագրել, որ Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը ընդունում է, որ այն ամբողջությամբ հայ-թուրքական ֆուտբոլային դիվանագիտության արգասիք է, որովհետեւ դրա տապալումը կանխատեսելի էր ի սկզբանե: Համենայդեպս Հայ ազգային կոնգրեսի ներկայացուցիչները, առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը այդ տապալումը կանխատեսել էին հրապարակային ելույթներով: ՀՅ դաշնակցության դիրքորոշման մեջ, սակայն, մի հետաքրքիր նրբություն ենք նկատում, անկախ ամեն ինչից` ԳՄ պաշտոնական ներկայացուցիչ Արմեն Ռուստամյանը 49-ամյա պայմանագրի ստորագրումը, որով Հայաստանում ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետը երկարաձգվեց մինչեւ 2044 թվականը, դրական է համարում: Ըստ Աստվածաշնչյան տրամաբանության` ծառը պտուղից են ճանաչում եւ ուրեմն` նաեւ գնահատում: Ամփոփելով վերը շարադրվածը, կարող ենք կազմել հետեւյալ սիլլոգիզմը.

ՀՅ դաշնակցությունը 49-ամյա պայմանագիրը համարում է
ֆուտբոլային դիվանագիտության արգասիք:

ՀՅ դաշնակցությունը դրական է
գնահատում 49-ամյա պայմանգիրը:
______________________________________________
ՀՅ դաշնակցությունը դրական է
գնահատում ֆուտբոլային դիվանագիտությունը:

Այսպիսով, ՀՅԴ-ն Սերժ Սարգսյանին ընդդիմադիր չէ ոչ միայն ներքաղաքական, այլեւ արտաքին քաղաքական հարցերով: Սերժ Սարգսյանը 20-րդ դարասկզբի նմուշի դաշնակ է եւ ոչ ավելին:
ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1809 ՈՉԻՆՉ ՉԻ ԱԶԴԻ ՄԵԶ ՎՐԱ. ԱՐԴԵՆ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1807 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1807#comments Wed, 01 Sep 2010 08:40:11 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1807 unԻնչպիսին կլինի Հայաստանը 2010թ. հոկտեմբերի 5-ին, եթե ՄԱԿ-ի ԳԱ-ն 2010թ. հոկտեմբերի 4-ին քվեարկությամբ ընդունի «Իրավիճակը Ադրբեջանի գրավյալ տարածքներում» բանաձեւը: Հոկտեմբերի 5-ին Հայաստանը կլինի այնպիսին, ինչպիսին էր հոկտեմբերի 4-ին ԳԱ-ում տեղի ունեցած քվեարկությունից առաջ: Էլիտար պատուհաններից կերեւա Արարատը` յուր բիբլիական հանդարտությամբ, բոլոր սաունաներն ու խաշանոցները կաշխատեն սովորական ռեժիմով, նույնիսկ արեւը նախկինի պես կծագի Արեւելքում եւ մեծ հավանականությամբ մայր կմտնի Արեւմուտքում: Այս է պատճառը, որ իշխանության ներկայացուցիչները ստոիկյան հանդարտություն են ցուցաբերում առաջիկայում ՄԱԿ-ի ԳԱ-ում տեղի ունենալիք գործընթացներին ընդառաջ: Նրանք պնդում են, որ եթե անգամ վերը հիշատակված բանաձեւը ընդունվի, դա որեւէ կերպ չի ազդի Հայաստանի եւ Արցախի կյանքի վրա: Այնպես, ինչպես որեւէ կերպ չեն ազդել միջազգային տարբեր ատյաններում մինչ այդ ընդունված բանաձեւերը: Կարճ ասած` ըստ սերժանտական իշխանության, անհանգստանալու որեւէ բան չկա, եւ այստեղ-այնտեղ Ադրբեջանի նախաձեռնությամբ ընդունված բանաձեւերը որեւէ արժեք չունեն: Բայց այստեղ, ահա, հարց է ծագում. եթե այդպես է, ինչո՞ւ ուրեմն Հայաստանն էլ ՄԱԿ-ում, ԵԽԽՎ-ում, Եվրախորհրդարանում նույնիպիսի անարժեք, բայց հայամետ բովանդակությամբ բանաձեւեր ընդունել չի տալիս: Չէ՞ որ դրանք ոչինչ չարժեն, ուրեմն` ոչինչ չարժե նաեւ դրանց ընդունումը: Եւ եթե այս ընթացքում ԼՂ հարցով հայամետ որեւէ բանաձեւ որեւէ ատյանում չի ընդունվել, կնշանակի, որ հայաստանցի դիվանագետները զրոյից մի քանի կիլոմետր ցածր մակարդակ ունեն, ոչինչ չարժեն, եթե չեն կարողանում ընդունել տալ ոչինչ չարժեցող բանաձեւեր: Իշխանական ասուլիսիչների մի խումբ էլ կա, որ սկսել է հայ հանրությանը համոզել, թե ՄԱԿ-ում սպասվող բանաձեւը Ադրբեջանի քարոզչական հնարքն է, եւ Հայաստանը անհանգստանալու ոչինչ չունի: Այս նույն դեմքերը, սակայն, սեզոնային սրացումների շրջանում առավոտից իրիկուն վնգստում են ադրբեջանական քարոզչությունից պաշտպանվելու անհրաժեշտության մասին, այդ քարոզչությունը ներկայացնելով որպես հայի գլխին կախված թիվ 1 մահացու սպառնալիք: Իշխանական եւ մերձիշխանական պատգամավորները պնդում էին, թե բոլորով բոլոր գործերը պիտի թողնենք եւ դիմակայենք ադրբեջանական քարոզչամեքենային: Հիմա, արդեն, ՄԱԿ-ի ԳԱ-ում քննարկման դրված բանաձեւը որակում են որպես քարոզչական, այսինքն տուֆտա մի բան, այսինքն` արդեն չեն վախենում ադրբեջանական քարոզչությունից: Իրականությունն այն է, սակայն, որ Հայաստանը` ի դեմս գործող վարչախմբի, միջազգային ասպարեզում կորցրել է դիմադրողականությունը: Սերժանտական իշխանությունը ի վիճակի չէ հակադարձել միջազգային ասպարեզում Ադրբեջանի ձեռնարկած լայնածավալ հարձակմանը եւ հայ հանրությանը փաստացի առաջարկում է թուլանալ եւ հաճույք ստանալ: Միջազգային ասպարեզում Հայաստանն ու Արցախը հայտնվել են պաշարված բերդի վիճակում, եւ ամեն մի բանաձեւ, ընդունված լինի դա ՄԱԿ-ում, ԵԽԽՎ-ում, թե Եվրախորհրդարանում, ամրացնում են այդ պաշարումը: Իսկ իշխանությունը հանգստացնում է զարտուղի ճանապարհներով պաշարված բերդից փախչող ժողովրդին, թե` մի անհանգստացեք, դեռ մի 100 տարի էլ կարող ենք այսպես պաշարված ապրել: Եւ, այնուամենայնիվ, հարց է ծագում. ինչպե՞ս վերաբերվել ՄԱԿ-ում եւ միջազգային այլ ատյաններում ընդունվող բանաձեւերին, որոնք ԼՂ հարցում ոչ հայանպաստ դիրքորոշումներ եւ սկզբունքներ են արտահայտում: Իշխանական խոսնակները ճիշտ են. այդ բանաձեւերը իրավական պարտադիր ուժ չունեն: Բայց դրանք այն հիմքն են, որի վրա կառուցվելու են իրավական պարտադիր ուժ ունեցող որոշումները: Ի վերջո, մենք ապրում ենք աշխարհում եւ ԼՂ հարցը միջազգայնացնելով` համաձայնել ենք, որ աշխարհը, միջազգային հանրությունը դատավորի, արբիտրի դեր կատարի ԼՂ հարցի կարգավորման համատեքստում: Եւ «ոչինչ չնշանակող» բանաձեւերը արտահայտում են այն կարծիքը, որը բանակցային գործընթացում ձեւավորվում եւ կարծրանում է միջազգային հանրության գիտակցության մեջ: Նաեւ այս իմաստով Հայաստանն ու Արցախը պաշարված ամրոցի են նման, որովհետեւ Հայաստանի ներսում քարոզվող հաղթական շեշտադրումները արտահայտված չեն «որեւէ միջազգային թղթի վրա» եւ բացի հայկական միջավայրից, որեւէ այլ տեղ չեն ընկալվում: Իսկ «ադրբեջանական քարոզչությունը» արդեն դադարում է զուտ ադրբեջանական լինելուց: Այդ քարոզչության բառապաշարով արդեն խոսում են միջազգային կառույցները: Բայց մենք փաթթած ունենք այդ բառապաշարը, որովհետեւ եթե միջազգային հանրությունը իրեն հանգիստ չպահի, Ստրասբուրգը կդարձնենք արյան ծով: Ստամբուլից հետո, իհարկե:
ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1807 ԵՐՐՈՐԴ ՈՒԺԻ ԲԱՑԱՌՄԱՆ ՕՐԵՆՔԸ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1805 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1805#comments Tue, 31 Aug 2010 10:13:39 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1805 ԱՄՆ ՊետդեպարտամենտԳյումրիի ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետը երկարաձգելու մասին հայ-ռուսական համաձայնագրին հետեւած ամերիկյան արձագանքը շատ հանդուրժող ստացվեց: «Մենք գտնում ենք, որ դա Հայաստանի եւ Ռուսաստանի երկկողմ հարաբերություններին վերաբերվող հարց է: ԱՄՆ-ն ամուր գործընկերային հարաբերություններ ունի Հայաստանի հետ, եւ մենք ակնկալում ենք, որ դա կշարունակվի: Ռուսաստանն էլ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անդամ է եւ դրանում կառուցողական դերակատարում ունի»,- նախորդ շաբաթ 49-ամյա պայմանագրի ստորագրման կապակցությամբ հայտարարել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի մամլո ծառայության ղեկավար Մարկ Թոները, եւ սա ԱՄՆ պաշտոնական դիրքորոշումն է խնդրի վերաբերյալ: Այս հանգստությունը տարօրինակ կարող է թվալ գոնե այն պատճառով, որ 49-ամյա պայմանագիրը Հարավային Կովկասը ռուսական անառարկելի ազդեցության գոտի դարձնելուն ուղղված հերթական քայլն է: Ամբողջ խնդիրն այն է, սակայն, որ ԱՄՆ-ը չի կարող համաձայնվել ռուսական այդ նպատակի իրագործմանը: Եթե Մոսկվան գերիշխանություն հաստատի Հարավային Կովկասի նկատմամբ, դա կնշանակի էներգետիկ հերթական այլընտրանքի կորուստ Եվրոպայի համար եւ ուրեմն Ռուսաստանի ազդեցության եւ կշռի մեծացում` սրանից բխող ստրատեգիական հետեւանքներով: Ռուսական ծավալապաշտությունից պաշտպանվելու` արեւելաեվրոպական երկրների կարեւորագույն միջոցը էներգետիկ այլընտրանքների ձեւավորումն է եւ ռուսական գազատարներից կախվածության թուլացումը: Այս ստրատեգիական նպատակի իրագործման հիմնական երաշխավորը ԱՄՆ-ն է, եւ Հարավային Կովկասի կորուստը որպես տրանսպորտային, էներգետիկ եւ մասնավորապես գազային այլընտրանք` ԱՄՆ-ին կթուլացնի նաեւ Եվրոպայում եւ Կենտրոնական Ասիայում` առաջինին զրկելով գազ ստանալու, երկրորդին` արտահանելու այլընտրանքային կարեւորագույն միջանցքից: Ուշադիր նայեք քարտեզին եւ կտեսնեք, որ Հարավային Կովկասը ԱՄՆ-ին հասանելի միակ ճանապարհն է, որով կենտրոնասիական գազը կարող է հասնել Եվրոպա: Հարավային Կովկասից վերեւ Ռուսաստանն է, ներքեւում` մինչեւ Պարսից ծոց, ԱՄՆ-ի նկատմամբ թշնամաբար տրամադրված Իրանը, այնպես որ, Հարավային Կովկասի կորստի դեպքում արեւելքից արեւմուտք տանող ճանապարհները ԱՄՆ-ի եւ Եվրոպայի համար անհասանելի են դառնում. Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսից` Բարենցի ծովից, մինչեւ Պարսից ծոց` Հնդկական օվկիանոս: Հարավային Կովկասն, ըստ այդմ, որպես արեւելք-արեւմուտք տրանսպորտային էներգետիկ միջանցք այլընտրանք չունի ԱՄՆ-ի ու Եվրոպայի համար: Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող պրոցեսներին ԱՄՆ-ն չի կարող հարեւանցի վերաբերվել նաեւ այն պատճառով, որ ռուսական ռազմանավերը ոչ վաղ անցյալում հասան նույնիսկ Վենեսուելա, եւ Մոսկվան ակնհայտ աջակցություն է ցուցաբերում Լատինական Ամերիկայում ծավալվող հակավաշինգտոնյան շարժման առաջնորդ, Վենեսուելայի նախագահ Հուգո Չավեսին: Սա Մոսկվայի պատասխանն էր Վաշինգտոնին այն բանի համար, որ վերջինս աջակցություն է ցուցաբերում Ռուսաստանի քթի տակ հակառուսական քաղաքականություն վարող Միխայիլ Սահակաշվիլիին` Վրաստանի նախագահին: Ռուսաստանն էլ ԱՄՆ-ի քթի տակ սեփական Սահակաշվիլին է գտել` ի դեմս Հուգո Չավեսի, եւ պատահական չէ, որ Վենեսուելան այն քչերից է, որ ճանաչել է Հարավային Օսեթիայի եւ Աբխազիայի անկախությունը, նույնիսկ պաշտոնական այցով ընդունել վերջինիս նախագահ Սերգեյ Բագապշին: Այս երկարատեւ էքսկուրսը կատարեցի` ցույց տալու համար, որ ԱՄՆ Պետքարտուղարության վերը բերված հայտարարությունը պետք է դիտարկել հայտնի բանաձեւի շրջանակներում, ըստ որի` դիվանագետները խոսում են իրենց մտքերը թաքցնելու եւ ոչ թե բացահայտելու համար: Եւ ուրեմն, ի՞նչ է թաքնված Մարկ Թոների այն հայտարարության տակ, ըստ որի` Գյումրիում ռուսական ռազմակայանի տեղակայումը, դրա ժամկետները եւ այլն Հայաստանի եւ Ռուսաստանի երկկողմ հարաբերություններին վերաբերվող հարց են: Մինչ այս հայտարարության ենթատեքստին անրադառնալը նախ եկեք վերծանենք դրա բառացի իմաստը: Ինչ է ուրեմն ասում Մարկ Թոները: Նա ասում է, որ Հայաստանը ինքնիշխան պետություն է, Ռուսաստանը ինքնիշխան պետություն է: Հայաստանը որպես ինքնիշխան պետություն ինքն է որոշում` տեղադրի՞ իր տարածքում ռուսական ռազմակայան, թե ոչ, կամ երկարացնի՞ արդեն իսկ տեղակայված ռազմակայանի ներկայության ժամկետը, թե ոչ: Ռուսաստանն էլ է ինքնիշխան պետութուն եւ ինքն է որոշում` Հայաստանի տարածքում ռազմակայան տեղակայի՞, թե ոչ, կամ արդեն իսկ տեղակայված ռազմակայանի ներկայության ժամկետը երկարաձգի՞, թե ոչ:
Ըստ այդմ, որեւէ երկրում որեւէ այլ երկրի ռազմակայան տեղակայել-չտեղակայելը, տեղակայման ժամկետ երկարացնել-չերկայացնելը այդ երկու երկրների երկկողմ հարաբերությունների հարց է եւ չի վերաբերվում երրորդ երկրներին: Երկու ինքնիշխան պետություն, ինչպիսիք են Հայաստանն ու Ռուսաստանը, իրավասու են ինքնուրույն լուծել իրենց ռազմական համագործակցության չափերն ու ձեւերը, որովհետեւ դրանք ինքնիշխան երկրներ են: Ահա այստեղ է թաղված շան գլուխը, որովհետեւ ինքնիշխան են ոչ միայն Հայաստանն ու Ռուսաստանը, այլեւ Վրաստանն ու ԱՄՆ-ն, Ադրբեջանն ու Թուրքիան, Ադրբեջանն ու ԱՄՆ-ն: Ըստ այդմ, եթե ՀՀ-ում ռուսական ռազմակայանի տեղակայումը բացառապես հայ-ռուսական երկկողմ հարաբերություններին վերաբերող հարց է, Վրաստանում ամերիկյան ռազմակայան տեղակայելը վերաբերում է բացառապես վրաց-ամերիկյան երկկողմ հարաբերություններին: Ու եթե Վրաստանն ու ԱՄՆ-ն որոշեն, որ ասենք` Գորիում ամերիկյան ռազմական բազա են հիմնադրում, որեւէ երրորդ երկիր իրավասու չէ այս կապակցությամբ դժգոհություն հայտնել: Նույնը վերաբերում է Ադրբեջանում ամերիկյան ռազմաբազա տեղակայելու հնարավորությանը, որը, Մարկ Թոների տրամաբանությամբ, բացառապես ԱՄՆ-Ադրբեջան երկկողմ հարաբերություններին վերաբերող հարց է եւ որեւէ կերպ չի վերաբերում Ռուսաստանին, այնպես, ինչպես ՀՀ-ում ռուսական ռազմակայանի հարցը որեւէ կերպ չի վերաբերում ԱՄՆ-ին: Այսպես ահա, ԱՄՆ Պետքարտուղարության մամլո ծառայության ղեկավար Մարկ Թոների մեկնաբանությունը, որ նա արել է հայ-ռուսական 49-ամյա պայմանագրի ստորագրման վերաբերյալ, չնայած արտաքին հանդարտությանը, արտահայտում է այն ողջ աշխարհաքաղաքական լարվածությունը, որ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի` Հայաստան կատարած այցից եւ մասնավորապես 49-ամյա պայմանագրի ստորագրումից հետո առաջացել է տարածաշրջանում:
Նիկոլ Փաշինյան

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1805 ԱՆՈՐՈՇՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԱՎԵԼԻ ԱՆՈՐՈՇ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1800 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1800#comments Mon, 30 Aug 2010 08:36:20 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1800 hhՀարցերի հարցը հետեւյալն է. արդյոք Հայաստանի Հանրապետությունը դառնալո՞ւ է մի երկիր, որն ապրելու ամենանախընտրելի միջավայրն է սեփական քաղաքացիների համար, որտեղ մարդիկ ծնված լինելով` շարունակում են ապրել, ուսում ստանալ, գործունեություն ծավալել եւ ձեռք բերել բարեկեցություն: Այսօր Հայաստանը ոչ միայն այդպիսին չէ իրականում, այլեւ նրա այդպիսին դառնալը որպես նպատակ ձեւակերպված չէ հանրային գիտակցության մեջ: ՀՀ քաղաքացիների կացության վայրի իդեալը, այսինքն` այն միջավայրը, որտեղ իրենք երազում են ապրել, կամ անցյալում է թաքնված, կամ Հայաստանի սահմաններից դուրս:

«Գելափ»-ի հայտնի հարցումների համաձայն` Հայաստանից մշտական բնակության նպատակով արտերկիր մեկնելու ցանկություն ունեցողների թիվը 39 տոկոս է, եւ սա ամենամեծ ցուցանիշն է ԱՊՀ տարածքում: Սա նշանակում է, որ Հայաստանը հետխորհրդային ամենաթույլ պետությունն է: Մեր երկրի Անկախության հռչակագրի ընթերցումը ակնհայտ է դարձնում, որ դրա բովանդակությունը բխել է քաղաքացիների գիտակցությունից: Այսինքն, Հայաստանը անկախություն ձեռք է բերել նախ այդ երկիրը հայրենիք համարող քաղաքացիների գիտակցության մեջ, ապա նոր միայն` իրականում: Մենք վերջերս ենք սկսել հասկանալ, որ արտագաղթը սոցիալական երեւույթ չէ միայն, այլեւ` քաղաքական հզոր ազդանշան: Եթե մարդը որոշել է մշտական բնակության մեկնել արտերկիր, նշանակում է` Հայաստանի Հանրապետությունը որպես Պետություն եւ որպես Հայրենիք փլուզվել է նրա գիտակցության մեջ: Նշանակում է, որ մարդը հրաժարվում է ինքն իրեն վստահել Հայաստանի Հանրապետությանը եւ նախընտրելի է համարում հանձնվել օտար մի պետության քմահաճույքին, որի լեզուն անգամ շատ դեպքերում չգիտի: Նշանակում է` նա անորոշությանը ավելի է վստահում, քան իր կոնկրետ տանը, կոնկրետ հայրենիքին: Նշանակում է` անորոշությունը իր համար ավելի որոշակի է, քան այս պահին գոյություն ունեցող հայրենիքը: Նշանակում է` իր հայրենիքի գոյության մակարդակը առնվազն հավասարվել է անորոշության, այսինքն այնքան էլ որոշակի չէ` գոյություն ունի՞ այդ հայրենիքը, թե՞ գոյություն չունի:

Եթե ՀՀ քաղաքացիների 39 տոկոսի գիտակցության մեջ իսկապես այս խմորն խմորվում, ուրեմն մենք իսկապես պետության փլուզման նախաշեմին ենք: 39 տոկոսը քաղաքացիների այն թիվն է, որը կարող է խորհրդարանական մեծամասնություն եւ կառավարություն ձեւավորել, եւ չի բացառվում, որ հենց այս անհայրենիք 39 տոկոսն է կանխորոշում Հայաստանում տեղի ունեցած բոլոր ընտրությունների արդյունքները: Այս 39 տոկոսի գիտակցության մեջ այլեւս գոյություն չունի Հայաստանը որպես տուն, եւ ուրեմն` գոյություն չունի նրա ապագայի նկատմամբ պատասխանատվության զգացում: Այս 39 տոկոսի համար ընտրակաշառք վերցնելու, կեղծելու եւ կեղծիքի մասնակցելու որեւէ արգելք չկա, որովհետեւ իրենք չեն ուզում ապրել այն երկրում, որը խեղում են եւ որտեղ չեն ապրելու: Հիմա արդեն արտագաղթը դադարել է զուտ սոցիալական երեւույթ լինելուց, երբ մարդիկ հեռանում են բացառապես ծանր սոցիալական վիճակից դրդված: Հայաստանը լքելու երազանքով տապակվում են նաեւ նրանք, ովքեր տզրուկի նման ծծել են էս երկրի եւ ժողովրդի անունը եւ զգում են, որ չեն մարսելու:
Նիկոլ Փաշինյան

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1800 ՌԱԶՄԱԿԱՅԱՆՆԵՐԻ ՄՐՑԱՎԱԶՔԻՆ ՍՊԱՍԵԼԻՍ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1798 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1798#comments Wed, 25 Aug 2010 06:36:57 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1798 Հայ-ռուսական 49-ամյա պայմանագիրը հօդս ցնդեցրեց 2020 թվականից հետո օտարերկրյա ռազմական ներկայությունից զերծ տարածաշրջան ունենալու թեկուզ տեսական հնարավորությունը: ՀՀ-ում ռուսական 102-րդ ռազմակայանի տեղակայման վերաբերյալ 1995 թվականին կնքված պայմանագրի ժամկետը հենց 2020-ին էր սպառվում, ու եթե օտարերկրյա ռազմական ներկայություն ապահովելը Հարավկովկասյան երկրների օրակարգի առաջնային հարցերից չլիներ, դա մի յուրահատուկ ուղերձ կդառնար առ այն, որ Հայաստանը, Ադրբեջանը, Վրաստանը մտադիր են կենտրոնանալ առկա հակասություններն ու հակամարտությունները կարգավորելու վրա: Բայց վիճակը նետված է, 49-ամյա պայմանագրի ստորագրմամբ ՀՀ-ում ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետը երկարացված մինչեւ 2044 թվականը, եւ այս փաստը մեր հարեւանների կողմից ընկալվում է որպես հակամարտությունների եւ հակասությունների ռեժիմը երկարաձգելուն ուղղված հեռահար քայլ: Տեղի ունեցածի իր այս ընկալումը Ադրբեջանը կփորձի հերքել կամ հաստատել ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի` Բաքու կատարելիք առաջիկա այցի ընթացքում: C-300 հակահրթիռային համակարգերի առքուվաճառքի մասին ադրբեջանառուսական պայմանագիրը, որ թերեւս սեպտեմբերին Բաքվում կստորագրեն Ալիեւն ու Մեդվեդեւը, կդառնա այն հակակշիռը, որով Ռուսաստանը կփորձի փարատել հայ-ռուսական 49-ամյա պայմանագրի վերաբերյալ Բաքվում առաջացած մտահոգությունները: Ադրբեջանի նպատակը, սակայն, ոչ թե C-300 համակարգեր գնելն է, այլ ԼՂ հարցի կարգավորումը, եւ Մեդվեդեւի սեպտեմբերյան այցի ընթացքում Ալիեւը վերջնականապես կհամոզվի` արժե՞ Ռուսաստանի վրա հույս դնել ԼՂ հարցի կարգավորման իմաստով: Եթե Ռուսաստանի նախագահի փաստարկները կամ հաթաթաները Ալիեւին համոզիչ չթվան, վերջինս կաշխատի լրջացնել Նախիջեւանում թուրքական ռազմակայան տեղակայելու մասին խոսակցությունները: Խնդիրն այն է, սակայն, թե թուրք-ադրբեջանական համարձակությունը որքան կհերիքի, եւ նրանք այս հարցում ինչքան առաջ կգնան: Ասել, որ թուրքական զորքի հայտնվելը Նախիջեւանում անհավանական է, չի կարելի, բայց գնահատել, թե Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ սրված հարաբերությունների ֆոնին որքանով կցանկանան թուրքերը սրել հարաբերությունները նաեւ Ռուսաստանի հետ, իսկապես դժվար է: Ավելի հավանական է թվում, որ թուրք-ադրբեջանական դիվանագիտությունը Նախիջեւանում թուրքական ռազմակայան տեղակայելու հնարավորությունը օգտագործի որպես Ռուսաստանի վրա Ղարաբաղի հարցում ճնշում գործադրելու լծակ: Ռուսաստանն էլ սրան կհակադրի Հարավօսական սցենարը Ղարաբաղում կրկնելու սպառնալիքը, ու այս կետից կսկսվի նյարդերի ձգված պայքար: Որոշումը, սակայն, թուրքերը պետք է կայացնեն: Այսինքն, իրենք իրենց համար հստակեցնեն` մտնո՞ւմ են արդյոք նման խաղի մեջ: Եթե մտնում են` Հարավային Կովկասը վերջնական եւ անշրջելիորեն վերածվում է վառոդի տակառի, չնայած` այս պահին էլ այդպիսին է: Ռուսները փաստորեն Հարավային Կովկասի երեք կետերում ունեն մշտական ռազմական ներկայություն` Աբխազիա, Հարավային Օսիա, Հայաստան, ու գլոբալ խաղացողները այս պահին պետք է որոշեն` արդյո՞ք Հարավկովկասյան տարածաշրջանը զիջում են հյուսիսային արջին: Այս պրոցեսից դուրս չի մնա նաեւ ԱՄՆ-ն, որն արդեն ռազմակայան հիմնադրելու հրավեր ունի Վրաստանից: ԱՄՆ նախկին նախախագահ Ջորջ Բուշի վարչակազմը նույն թեմայով խորհրդակցություններ էր վարում նաեւ Ադրբեջանի հետ: Միացյալ Նահանգների գործող նախագահ Բարաք Օբամայի քաղաքականությունը այս հարցում դեռ որոշակի հստակեցումների կարիք ունի, բայց եթե Ռուսաստանի գործողությունները Ադրբեջանին անբավարար թվան, վերջինս կփորձի հասնել նրան, որ թուրքական ռազմակայան տեղակայվի Նախիջեւանում, իսկ ամերիկյանը` բուն Ադրբեջանում: Այս սցենարի մոլի հակառակորդներ Ռուսաստանն ու Իրանը դիվանագիտական լծակներից բացի կարող են հույս դնել նաեւ ռազմական սպառնալիքի վրա, որի դերում հանդես կարող է գալ Հայաստանը: Վերջինիցս նման դերակատարում Ռուսաստանը ակնհայտորեն ակնկալում է, նաեւ` Վրաստանի ուղղությամբ, մանավանդ եթե Սահակաշվիլին որոշակի հաջողություններ գրանցի իր երկրի տարածքում ամերիկյան ռազմակայան տեղակայելու գործում: Մի բան հստակ է` հարավկովկասյան տարածաշրջանում Ռուսաստանի քաղաքականությունը դառնում է ավելի ամբողջատիրական: Այդ քաղաքականությանը ռազմաքաղաքական իմաստով հավասարակշռելու հայտ առայժմ միայն Թուրքիան է ներկայացնում Ադրբեջանի մասով: Գլոբալ առումով նման հակակշիռ կարող է միայն ԱՄՆ-ն դառնալ, եթե, իհարկե, ուզում է: Եթե չի ուզում` Հարավային Կովկասը ամբողջապես կդառնա Ռուսաստանի գործուն ազդեցության գոտի: Ղարաբաղի հակամարտության գոտում ստատուս քվոյի երկարաձգմամբ ուրախացողները, սակայն, պետք է փորձեն պատասխանել մի հարցի. իսկ ի՞նչ է լինելու հետո, երբ Ադրբեջանը նույնպես դառնա ռուսական ֆորպոստ: Ինչպե՞ս է լուծվելու Ղարաբաղի հարցը այս պարագայում: Թերեւս` այնպես, ինչպես լուծվեց Հարավային Կովկասի խորհրդայնացումից հետո, 20-րդ դարասկզբին: Այն ժամանակ Ղարաբաղը հանձնվեց Ադրբեջանին, ու եթե այդպես չլիներ, Ռուսաստանը հիմա վաղուց լքած կլիներ տարածաշրջանը: Ամեն դեպքում 49-ամյա պայմանագիրը ստորագրելով` Ռուսաստանը ողջ Հարավային Կովկասը իրենով անելու հայտ է ներկայացնում: Վրաստանի հույսը Ամերիկան է, Ադրբեջանինը` նաեւ Թուրքիան: Արեւմուտքը, ըստ տրամաբանության, պետք է ինչ-որ բան անի նաեւ էներգետիկ անվտանգության սեփական կոնցեպցիան պաշտպանելու համար, բայց ոչ ԱՄՆ-ն, ոչ Թուրքիան կտրուկ շարժումներ չեն անի եւ կփորձեն առաջ ընթանալ այնպիսի քայլերով, որ Ռուսաստանին կտրուկ քայլերի չսադրեն: Նույնը վերաբերվում է նաեւ Ռուսաստանին: Վերջինս կցանկանա, որ իրեն կտրուկ քայլեր անելու առիթ տան, բայց ինքը դժվար թե ցանկանա նման առիթ ընձեռել Թուրքիային եւ ԱՄՆ-ին: Այս ամենը կարող է նշանակել, որ մեր տարածաշրջանը սառը պատերազմի շրջան է թեւակոխում: Այս պատերազմի գլոբալ մասնակիցները, սակայն, ոչ թե սպառնում են միմյանց, այլ բարեհամբույր ժպտում եւ հուզիչ բարեմաղթանքներ շռայլում: Սպառնալիքներով հանդես են գալիս միայն այս խաղի փոքր մասնակիցները:
ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ
www.nikolpashinyan.com

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1798 ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՊԱՏՅԱՆ ԱԼԻԵՎԻ ՀԱՄԱՐ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1797 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1797#comments Mon, 23 Aug 2010 06:28:47 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1797 ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը, չհերքելով Ադրբեջանին C-300 հակահրթիռային համակարգեր վաճառելու` Ռուսաստանի մտադրությունը, փորձել է հանգստացնել հայ հանրությանը, ասելով, որ դրանք պաշտպանական նշանակություն ունեն եւ նախատեսված են միայն տվյալ տարածքը հրթիռային հարվածներից պաշտպանելու համար. «(…) եկեք չմոռանանք, թե իրենցից ինչ են ներկայացնում C-300 զենիթահրթիռային համակարգերը. դրանք պաշտպանական սպառազինություններ են` կոչված պաշտպանելու համապատասխան տարածքը դրսի հրթիռային հարձակումներից: Ահա և վերջ»,-ասել է նա նախօրեին Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերությանը տված հարցազրույցում:

Լավրովը այսպիսով փորձում է համոզել, որ Ադրբեջանին C-300 համակարգեր վաճառելը չի խախտի ռազմական հավասարակշռությունը տարածաշրջանում, որովհետեւ վաճառվող զինատեսակը հարձակողական նշանակություն չունի: Նման բացատրությունը, սակայն, մեղմ ասած, հեռու է իրականությունից: Ընդամենը մեկ-երկու տարի առաջ ռուս-ամերիկյան հարաբերությունները ծայրաստիճան սրված էին այն պատճառով, որ Միացյալ Նահանգների իշխանությունները մտադիր էին հակահրթիռային համակարգեր տեղադրել Եվրոպայում` Լեհաստանում ու Չեխիայում: Ռուսները կտրականապես դեմ էին արտահայտվում այդ մտադրությանը: Ամերիկացիները տարակուսում էին. չէ՞ որ դա ընդամենը պաշտպանական համակարգ է եւ նախատեսված է Եվրոպան եւ ԱՄՆ-ն հրթիռային հարձակումից պաշտպանելու համար: Ռուսները, ի պատասխան սրա, հայտարարում էին, որ եթե Արեւմուտքը երաշխավորված պաշտպանություն ունենա հրթիռային հարձակումից, Ռուսաստանին հարվածելու որոշում ավելի հեշտ կկայացվի: Ռուսների այս փաստարկը շատ հիմնավոր է. եթե ԱՄՆ-ն երաշխիք ունենա, որ իր վրա արձակված ոչ մի հրթիռ տեղ չի հասնելու, որեւէ մեկին հարվածելը նրա համար շատ ավելի հեշտ կդառնա, ավելի դյուրին:

Նույնը եւ Ադրբեջանի պարագան. ԼՂ ուղղությամբ հնարավոր հարձակմանը Հայաստանը այսօր կարող է պատասխանել Կիրովաբադի, Մինգեչաուրի, Շամքորի, Բաքվի ռազմավարական օբյեկտների հրթիռակոծությամբ: Այս հեռանկարն իսկ Ադրբեջանին կստիպի շատ երկար մտածել պատերազմ սկսելուց առաջ: Իսկ երբ Ռուսաստանը Ադրբեջանին C-300 համակարգեր վաճառի, Բաքուն երաշխիքներ կունենա, որ հայկական հրթիռները նշանակետին չեն հասնի, ինչը ամուր թիկունք կապահովի ադրբեջանական բանակի համար: Այսպիսով, Ադրբեջանին C-300 համակարգեր վաճառելով` Ռուսաստանը մեծացնում է ադրբեջանական հարձակման հավանականությունը, ակնհայտորեն բարձրացնելով նրա բանակի մարտունակությունը: Մյուս կողմից, սակայն, ռուս պաշտոնյաները վերջին շրջանի իրենց հայտարարություններում բացառում են պատերազմի վերսկսումը հայ-ադրբեջանական ճակատում: Հենց այստեղ է իրավիճակի աշխարհաքաղաքական նենգությունը: Ռուսները, փաստորեն, փորձում են կրկին մի իրավիճակ ստեղծել, որ հայ-ադրբեջանական հակամարտության գոտում խաղաղությունը հիմնված լինի ոչ թե ռազմական հավասարակշռության, այլ Ռուսաստանի խոսքի ու ցանկության վրա: C-300 համակարգերը էապես մեծացնելու են ադրբեջանական բանակի հարձակողական պոտենցիալը, ու քանի որ ՀՀ-ում տեղակայված ռուսական ռազմակայանը նման վիճակում նաեւ Հայաստանի անվտանգությունն ապահովելու գործառույթ է ստանում, հարձակվելուց առաջ Ադրբեջանը պետք է Ռուսաստանից չեզոքության երաշխիքներ ստանա: Խնդիրն այն չէ` կստանա՞ այդ երաշխիքները, թե՞ ոչ: Խնդիրն այն է, որ, պատկերավոր ասած, C-300-ից առաջ Ադրբեջանը պիտի մտածեր` կկարողանա՞ հաղթել Հայոց բանակին: C-300-ից հետո արդեն փոխվում է ադրբեջանական հարցադրումը, եւ նա պիտի մտածի` կկարողանա՞ համոզել Ռուսաստանին: Սերգեյ Լավրովը ցույց է տալիս, որ այս հարցում առեւտուրը հնարավոր է. նույն հարցազրույցում նա ասել է, որ 49-ամյա պայմանագրի ստորագրումից հետո ՀՀ-ում տեղակայված ռուսական ռազմակայանի կարգավիճակը չի փոխվելու, չնայած պայմանագրի տեքստում սեւով սպիտակի վրա ուրիշ բան է գրված: Ռազմակայանի կարգավիճակն, ըստ այդմ, կախված է նրանից, թե ինչ զարգացումներ կարձանագրվեն ռուս-ադրբեջանական հարաբերություններում:
Նիկոլ Փաշինյան

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1797 ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԴԵԺԱՎՅՈՒ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1796 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1796#comments Thu, 19 Aug 2010 06:36:26 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1796
Հեղինակ` Արզօ

Հեղինակ` Արզօ

ՌԴ նախագահը նորից գալիս է Հայաստան: Նորից մեծ ոգեւորություն է Հայաստանում: Դիտահորերի կափարիչները նորից զոդում են` անվտանգության նկատառումներով: Թուրքիայի նախագահը նորից գնացել է Բաքու: Ադրբեջանի նախագահը նորից հոխորտում է, եւ մեր հույսը նորից Ռուսաստանի նախագահն է: Մենք նորից զենք ենք խնդրում Ռուսաստանից եւ հոգեբանական աջակցություն եւ նորից փող չունենք դրա դիմաց վճարելու` վճարում ենք հայրենիքով: Իշխանությունը նորից սա հաղթանակ է համարում, որովհետեւ կարողացավ հետաձգել ջրհեղեղը, որի ժամկետները տեղափոխվեցին իրենցից հետո: Թեկուզ: Սարկոզին-Օբաման-Մեդվեդեւը նորից հայտարարություն են արել եւ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահներին նորից հանձնարարել են նորից ջանքեր գործադրել: Համանախագահները նորից այցելելու են տարածաշրջան, նորից մեկնելու են Ստեփանակերտ կամ նորից չեն մեկնելու, եթե եղանակը լինի ոչ թռիչքային: Բայց նորից Բաքու են մեկնելու, նորից գալու են Երեւան, եթե եղանակը նույնիսկ ոչ թռիչքային լինի: Աշնան դեմը նորից փակելու են պատուհանը, որ գարնան դեմը նորից բացեն: Նորից չեն հասկանալու, որ պատուհանով մտնել- դուրս գալը վատ բանի նշան է, հարկավոր է դռնով ելումուտ անել: Հայկական դիվանագիտության դիրքերը նորից ուժեղանալու են, ազատագրված տարածքներում նորից Տիգրանակերտ են հայտնաբերելու: Թուրքերը նորից հայկական եկեղեցի են նորոգում, դաշնակները նորից խորհուրդ են տալիս չուտել կուտը եւ եկեղեցին շպրտել թուրքերի կեղտոտ երեսին: Հայաստանում նորից եկեղեցի չեն նորոգում: Հայաստանում եկեղեցի կառուցում են` 28-րդ Բրաբուսը գնած եւ 30-րդ մերձավորին պադյեզդում գյուլլած բարերարների անունով: Հայաստանցիները Հայաստանից նորից հեռանում են` հայրենիքը հեռվից սիրելու: Մասիս սարի յուղաներկ նկարի գները նորից բարձրանում են Վերնիսաժում, իսկ «Հայլուրը» նորից նորությունների է սպասում Ներկայացուցիչների պալատից: Ցեղասպանության ճանաչման մասին բանաձեւը նորից ընդունել են ու նորից չեն ընդունում: Պարզից էլ պարզ է, որ նորից չեն ընդունելու, բայց նորից բացառված չէ, որ ընդունեն, ու նորից այս մասին քննարկումը զբաղեցնում է «Հայլուրի» եթերը: ԱՄՆ նախագահի թեկնածուները նորից խոստանում են ճանաչել ցեղասպանությունը ու նորից չեն ճանաչում, բայց նորից խոստանում են, որ նորից կմտածեն իրենց հին խոստումների մասին: Ֆրանսիայի սենատը նորից քննարկում է Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար քրեական պատասխանատվություն սահմանելու հարցը ու նորից հասկանալի չէ` սահմանե՞ց, թե՞ ոչ: Շառլ Ազնավուրը նորից խոսում է իր հայկական արմատների մասին, ու նորից դա անասելիորեն հուզում է հայ հանրությանը: Հացը նորից թանկացել է ու թանկանալու է նորից: Օլիգարխները նորից հաբռգել են ու հաբռգելու են նորից: Ընդդիմությունը նորից հանրահավաք է հրավիրել ու հրավիրելու է նորից: Գյուղացու մասին նորից մտածող չկա, գյուղացին նորից երազում է կոլխոզից գողանալու մասին: Քաղաքացին նորից հիշում է այն երանելի օրերը, երբ ինքը անարգել գողանում էր գործարանից: Եզրակացությունը նորից նույնն է. ՀՀՇ-ն է, որ քանդեց Սովետը: Բայց հույսը նորից արթնանում է, որովհետեւ նորից ՌԴ նախագահը գալիս է Հայաստան: Դիտահորերի կափարիչները նորից զոդում են անվտանգության նկատառումներով: Եւ հիշարժան այդ սհաթը օրհնվում է նորից:

ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1796 ՇԻՐԽԱՆՅԱՆԻ ՊԻԿԸ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1794 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1794#comments Wed, 18 Aug 2010 07:08:24 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1794
Հեղինակ` Արզօ

Հեղինակ` Արզօ

Գոյություն ունի քաղաքական գործունեության պիկ` գագաթ հասկացություն: Այսպես բնորոշվում է ամենաբարձր կետը, որին գործունեության ընթացքում հասնում է քաղաքական գործիչը: Մեկի համար պիկը ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի կարգավիճակն է, մյուսի համար` երկրի նախագահ դառնալը, երրորդի համար` նախարարի կամ պատգամավորի կարգավիճակը, չորրորդի համար էլ` Հայ ազգային կոնգրեսից դուրս գալը: Պիկի առանձնահատկությունն այն է, որ այլեւս չի գերազանցվում, այսինքն այդ կետին հասած քաղաքական գործչի կարիերան սկսում է անկում ապրել եւ ավելի բարձր ցուցանիշներ այլեւս երբեք չի արձանագրում: Այս պրոցեսի հաշվարկման կոնկրետ բանաձեւեր չկան, եւ քաղաքական գործունեության պիկը խիստ անհատական ցուցանիշ է: Վահան Շիրխանյանն, օրինակ, չնայած նախկինում նախարար է եղել, համակարգող նախարար, քաղաքական գործունեության պիկին հասավ երկուշաբթի օրը, վաղ առավոտյան: Այդ պահին նրա քաղաքական գործունեությունը լրումին հասավ, եւ նա կատարեց քաղաքական առաքելությունը` հայտարարեց Հայ ազգային կոգրեսից դուրս գալու մասին: Բացառիկ ճակատագրի տեր գործիչ է պարոն Շիրխանյանը: Մարդիկ տասնամյակներ են ծախսում իրենց քաղաքական նպատակներն իրագործելու համար, իսկ նա ընդամենը վերջերս հայտարարեց քաղաքական գործունեություն սկսելու մասին եւ առը-հա` սպրինտերի արագությամբ հասավ մուրազին. եկավ, տեսավ, հաղթեց, այսինքն` դուրս եկավ Հայ ազգային կոնգրեսից: ՍԴՀԿ կենտրոնական վարչության հայտարարությունից, սակայն, որի մասին ազդարարեց Շիրխանյանը, այնքան էլ հասկանալի չէ, թե ով է դուրս եկել Հայ ազգային կոնգրեսից: Հայաստանում ԿԱ, գոյություն ունի Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն, որի ատենապետն է Լյուդմիլա Սարգսյանը: Այս կուսակցությունը շարունակում է մնալ Հայ ազգային կոնգրեսի անդամ: Հայաստանում ՉԿԱ Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն, որի ատենապետը լինի Վահան Շիրխանյանը կամ անդամակցի նրան: Հայաստանում ՉԿԱ նաեւ այնպիսի Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն, որի անդամը կամ ատենապետը լինի Սեդրակ Աճեմյանը: Այսպիսով հասկանալի չէ, թե ով է դուրս եկել Հայ ազգային կոնգրեսից: Ինչպես կարող է Հայաստանում գոյություն չունեցող կուսակցությունը կամ կազմակերպությունը ինչ-որ տեղ մտնել կամ դուրս գալ: Փաստորեն ստացվեց, որ Վահան Շիրխանյանի քաղաքական գործունեության իմաստը ոչ այնքան Հայ ազգային կոնգրեսից դուրս գալն էր, որքան Կոնգրեսից դուրս գալու մասին հայտարարելը, որպեսզի «Հայլուրը» ռեպորտաժներ պատրաստի: «Հայլուրը», ի դեպ, այս ողջ ընթացքում բավական ուշադիր է եղել պարոն Շիրխանյանի ասուլիների նկատմամբ: Ոչ հեռավոր անցյալում ամալյանական, եթերը այդպիսով մեկ էլ հանրապետության թիվ մեկ մաքսիստ Դավիթ Հակոբյանին էր պատվում: Ինչ վերաբերվում է պարոն Շիրխանյանին, պատմությունը անկասկած կհիշի նրան, եւ երբ պատմության դասատուն վեցերորդ դասարանցի աշակերտուհուն հարցնի, թե քաղաքական գործունեության ընթացքում ի՞նչ հիշարժան բան է արել հայ ական-ավոր քաղաքական գործիչ Վահան Շիրխանյանը, գերազանցիկ աշակերտուհին կպատասխանի. «Նա հայտատարել է Հայ ազգային կոնգրեսից դուրս գալու մասին»: Պատմության դասագրքերում Շիրխանյանի անցյալ եւ ապագա գործունեության մասին հաստատ չի խոսվի, ահա թե ինչու երկուշաբթի առավոտը դարձավ Վահան Շիրխանյան ական-ավոր քաղաքական տիտանի գործունեության պիկը:
ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ
www.nikolpashinyan.com

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1794 49-ԱՄՅԱ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԻ ԴԻԼԵՄԱՆԵՐԸ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1793 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1793#comments Tue, 17 Aug 2010 06:22:42 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1793 Հայաստանում ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետը 49 տարի դարձնելու մասին պայմանագիրը, որ նախատեսվում է ստորագրել ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի` Հայաստան կատարելիք առաջիկա այցի ընթացքում, տրամաբանական դրսեւորումն է քաղաքական այն կուրսի, որ «ապազգային» իշխանության հեռացումից հետո վարում է Հայաստանի «ազգային» իշխանությունը: Նույնիսկ տարօրինակ է, որ սպասվող պայմանագրի վերաբերյալ քննադատական խոսք են ասում նաեւ Հ.Յ. դաշնակցության ներկայացուցիչները եւ, մասնավորապես, Բյուրոյի անդամ Վահան Հովհաննիսյանը: Վերջինս, փաստորեն, չի էլ նկատել, որ ինքը այդ պայմանագրի ճարտարապետներից մեկն է, եւ դրա հիմքը դրել է այն պահին, երբ հայտարարել է, թե Հայաստանը երեք ճակատ ունի եւ ընդամենը` մեկ սահման: Խնդիրն այն չէ, թե որքանով է այդ հայտարարության բովանդակությունը համապատասխանում իրականությանը, խնդիրն այն է, թե ինչ գաղափարաբանություն է այն արտահայտում: Երեք ճակատ ունեցող ցանկացած երկիր ժամանակի ընթացքում անխուսափելիորեն ստրկական կախվածության մեջ պետք է ընկնի իր միակ ռազմական մատակարարից: Եթե իրավիճակը գնահատենք բացառապես «ռեալ պոլիտիկի» տեսակետից, այսօրվա Հայաստանը չի կարող չստորագրել այդ կամ որեւէ այլ պայմանագիր, որ իրեն կառաջարկվի Ռուսաստանից: Չի բացառվում անգամ, որ նման պայմանագիր Հայաստանն ինքը առաջարկած լինի, որովհետեւ երբ ԵՐԵՔ ՃԱԿԱՏՆԵՐՈՒՄ լարվածությունը աճում է եւ վստահություն չկա սեփական ուժերի նկատմամբ, ցանկացած պետություն անվտանգության հավելյալ երաշխիքների կարիք է զգում: Ռուս-վրացական օգոստոսյան պատերազմը (2008թ) ցույց տվեց, որ Ռուսաստանը տարածաշրջանում անվտանգության թիվ մեկ սպառնալիքն է, եւ ուրեմն, անվտանգության թիվ մեկ երաշխավորը: Թվում է` այս փաստը պետք է ուրախացներ Հայաստանին, որովհետեւ վերջինս Ռուսաստանի ՄԻԱԿ ռազմավարական դաշնակիցն է տարածաշրջանում: Բայց ռուս-ադրբեջանական եւ ռուս-թուրքական սիլի-բիլիները ուղղակի խուճապ են առաջացնում Հայաստանում իշխող էլիտայի գիտակցության մեջ, եւ նրանք կորցնում են ՄԻԱԿԻ զգացողությունը, որի վրա հիմնված է «երեք ճակատի» հայ ավանդական հայրենասիրական բռավադան: Միակի այդ զգացողության վերականգման եզակի ճանապարհը մնում է նորանոր դրսեւորումների փնտրտուքը, որոնք կապացուցեին, որ Ռուսաստանը Հայաստանին ավելի է սիրում, քան Ադրբեջանին, Ռուսաստանը Հայաստանին չի փոխի ոչ ոքի հետ, նույնիսկ` Թուրքիայի: Արդյունքում ծնվում են այնպիսի պայմանգրեր, որոնք Հայաստանին դնում են աշխարհաքաղաքական հարճի կարգավիճակում:

սկիզբը Լեւոնն է դրել
Վստահաբար կարելի է կանխատեսել, որ 49-ամյա պայմանագրի կապակցությամբ հնչող քննադատությանը գործող իշխանությունները մի իքս պահի կհակադարձեն այն փաստարկով, որ այս ամենի սկիզբը, այսինքն` հայ-ռուսական այսօրինակ հարաբերությունների հիմքը ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն է դրել, որի օրոք էլ կնքվել է Հայաստանում ռուսական ռազմակայան տեղակայելու մասին պայմանագիր: 1995 թվականին կնքված այդ փաստաթղթով ՀՀ-ում ռուսական բազայի տեղակայման ժամկետ է սահմանված 25 տարին: Եւ ուրեմն, եթե 49-ամյա պայմանագիրը տարածաշրջանում ստեղծված աշխարհաքաղաքական վիճակին «ռեալ պոլիտիկի» տրամաբանությունից բխող պատասխան է, մի՞թե արդարացի չի լինի վերը նշված հակադարձումը, ըստ որի հենց Տեր-Պետրոսյանն է դրել այս տրամաբանության հիմքը: Փաստարկման այս ալգորիթմը 1998 թվականից հետո եւ այսօր էլ հաճախ է օգտագործվում: Մամուլում, քաղաքական դեմքերի եւ վերլուծաբանների ելույթներում հազվադեպ չեն պնդումները, թե Հայաստանում հաստատված այս կամ այն բացասական երեւույթի հիմքերը Տեր-Պետրոսյանի իշխանության տարիներին են դրվել: Ու չնայած այս պնդումը հիմնավորող ֆորմալ փաստարկումներ կարելի է բերել, առաջին նախագահի պաշտոնավարման տարիներին եւ այսօր առկա շատ երեւույթներ ձեւով նման, բայց բովանդակությամբ եւ մոտիվացիայի մեջ բացարձակապես տարբեր են: Այս պնդումը շատերին տարօրինակ կարող է թվալ, բայց հետահայաց բազմակի վերլուծությունը հանգեցնում է եզրակացության, թե 90-ականների առաջին կեսերին հայաստանյան իշխանության մեջ ծայր առած առանցքային բացասական երեւույթները պետականության կոնկրետ խնդիրների սպասարկման հարակից էֆեկտներ էին, եւ այդ երեւույթները արմատախիլ անելու տեր-պետրոսյանական վճռականության ցուցադրումը ի վերջո հանգեցրեց 1998 թվականի իշխանափոխությանը: Այս համատեքստում պետք է դիտարկել հայ-ռուսական ռազմավարական համագործակցության մեծ պայմանագիրը, որով Հայաստանում 25-ամյա գրանցում ստացավ 104-րդ ռուսական ռազմակայանը: ՀՀ նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը եւ ՌԴ նախագահ Բորիս Ելցինը նշված պայմանագիրը ստորագրեցին Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում 1994 թվականի մայիսին կնքած զինադադարից հետո, որը հաղթական դարձավ Հայաստանի համար: Զինադադարը Ադրբեջանին ըստ էության պարտադրվեց Լեռնային Ղարաբաղի ազատագրման եւ նրա շուրջ անվտանգության հուսալի գոտի ձեւավորելու միջոցով: Այս արդյունքին Հայաստանը հասել էր նաեւ Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական աջակցության շնորհիվ եւ ուրեմն չէր կարող լրիվությամբ սեփականել ղարաբաղյան պատերազմում տարած հաղթանակի պտուղները: Իրավիճակի սթափ գնահատականից բխում էր, որ հաստատված զինադադարը կենսունակ կգտնվի, եթե Ռուսաստանը իր բաժինը ստանա ղարաբաղյան պատերազմի հաղթանակից: Այս պայմաններում ահա ծնվեց հայ-ռուսական մեծ պայմանագիրը: Հայաստանին դա անհրաժեշտ էր տեսանելի ապագայում հայ-ադրբեջանական պատերազմի վերսկսումը բացառելու նպատակով: Ռուսական ռազմական ներկայությունը տարածաշրջանում առաջիկա 25 տարվա համար երաշխավորված էր, եւ այդ երկիրը նոր ռազմական խառնակություններ ձեռնարկելու անհրաժեշտություն չուներ:
49-ամյա պայմանագիրը, որը պատրաստվում են ստորագրել Սերժ Սարգսյանն ու Դմիտրի Մեդվեդեւը, բխում է այդ նույն տրամաբանությունից: Նույն տրամաբանությունից էին բխում նաեւ «Գույք պարտքի դիմաց» շարքի գործարքները, որոնցով Հայաստանի ազգային հարստության մի զգալի մասը Ռոբերտ Քոչարյանը նվիրաբերեց Ռուսաստանին: Գործողությունների տրամաբանության այդ նույնությունը, սակայն, ամենեւին չի նշանակում, թե Քոչարյան-Սարգսյան զույգի քաղաքականությունը Տեր-Պետրոսյանի վարած քաղաքականության շարունակությունն է: 90-ականների առաջին կեսին Տեր-Պետրոսյանը օրհասական հարց էր լուծում` Հայոց պետության լինել-չլինելու հարցը: Եւ տարածաշրջանում բորբոքվող հակառուսական տրամադրությունների ֆոնին Ռուսաստանի հետ մերձեցումը դարձավ այն հիմնական խաղաքարտը, որը ոչ միայն երաշխավորեց Հայոց պետության գոյությունը, այլեւ հաղթանակ բերեց Ղարաբաղին: Այդ հետո պիտի պարզվեր, որ Ռուսաստանը Հայաստանին մեկ միլիարդ դոլարի զենք-զինամթերք է մատակարարել: Սակայն, եթե վերլուծենք նախագահ Տեր-Պետրոսյանի վարած քաղաքականությունը, ակնհայտ կդառնա, որ նա հրաժարվելով Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում կտրուկ գործողություններ ձեռնարկելուց, նախատեսում էր սահմանափակել նրա ազդեցությունը Հայաստանի վրա: Այս խնդրի լուծման բանաձեւը Տեր-Պետրոսյանի համար հետեւյալն էր` կարգավորել ԼՂ հակամարտությունը եւ հայ-թուրքական հարաբերությունները, որովհետեւ Ռուսաստանից Հայաստանի կախվածությունը թուլացնելու միայն մեկ տարբերակ կա` նվազեցնել վերջինիս ռազմական կարիքները: Ղարաբաղի հակամարտության գոտում հաստատված հաղթական զինադադարը, հայ-ռուսական ռազմավարական հարաբերությունները Տեր-Պետրոսյանին հարկավոր էին ԼՂ հակամարտության կարգավորմանը հասնելու համար, որովհետեւ նա գիտակցում էր, որ լավագույն լուծումը կգտնվի այն պարագայում, երբ Հայաստանը բանակցային սեղանի մոտ լինի ուժեղի կարգավիճակով: Նրա հրաժարականից հետո, սակայն, Հայաստանում սկսեց իշխել այն գաղափարաբանությունը, թե ԼՂ հակամարտության իմաստով Հայաստանն արդեն իսկ արել է իր բոլոր հնարավոր զիջումները, այնքանով, որ չի գրավել Բաքուն, եւ ուրեմն ԼՂ հարցը լուծված է: Չի կարելի ասել, թե սա վատ կամ սխալ դիրքորոշում է. դա ոչ թե վատ, այլ թանկարժեք դիրքորոշում է, եւ Հայաստանը մինչեւ օրս վճարում է դրա դիմաց:
Տեր-Պետրոսյանը նույնպես վճարում էր, բայց նրա վճարածի դիմաց մենք ստանում էինք այն, ինչ չունեինք: Հայաստանը դարձավ ԱՊՀ հիմնադիր անդամ, եւ մենք զենք ունեցանք: Հայ-ռուսական մեծ պայմանագիրը կնքվեց, եւ մենք ունեցանք հաղթանակ ու տեւական զինադադար: Այս կետում է, որ տեղի ունեցավ գաղափարական բեկումը: Տեր-Պետրոսյանը ցանկանում էր հաղթանակի բերած կապիտալը ներդնել (ծախսել) Ղարաբաղի հարցը լուծելու գործում, բայց «պատերազմի կուսակցությունը», որի առանցքային դեմքերից էին Սերժ Սարգսյանը եւ Ռոբերտ Քոչարյանը, որոշեց կենտրոնանալ ստատուս քվոն պահպանելու վրա, համարելով, թե Ղարաբաղի հարցը արդեն լուծված է: Այսպիսով, Տեր-Պետրոսյանի իշխանության տարիներին կուտակված աշխարհաքաղաքական կապիտալը սառեցվեց, եւ Հայաստանը ոչ միայն դիվիդենտներ չէր ստանում դրանից, այլեւ ստիպված էր վճարել: Եւ վճարում է մինչեւ հիմա: Փաստն այն է, որ Սերժ Սարգսյանը 49-ամյա պայմանագիրը ստիպված է ստորագրել միայն այն պատճառով, որ Ղարաբաղի հակամարտությունը կարգավորված չէ, եւ վերստին մեծացել է պատերազմի վերսկսման հավանականությունը: Մինչդեռ եթե Ղարաբաղի հարցը կարգավորված լիներ, հայ-ռուսական հարաբերությունները բոլորովին այլ ոճաբանություն եւ տոնայնություն կունենային:
49-ամյա պայմանագրի ստորագրման ամենամեծ թերությունը, սակայն, այն է, որ մենք չգիտենք, թե Հայաստանը ինչպես է օգտագործելու դրա ընձեռած ժամանակը: Եթե ստատուս քվոն պահպանելու քաղաքականությունը շարունակվի, այսօրվանից պետք է մտածենք այն մասին, թե էլ ինչով ենք այդ ճոխության դիմաց վճարելու: Էներգետիկ համակարգը տվել ենք, երկաթուղին տվել ենք, հեռահաղորդակցությունը տվել ենք, գազաբաշխիչ ցանցը տվել ենք, Իրան-Հայաստան գազամուղը տվել ենք, ռուսական ռազմակայանին տալիս ենք բոլոր հնարավոր եւ անհնար արտոնությունները: Եւ ուրեմն, փիքր անենք` ինչ ենք տալու հաջորդ անգամ:

լուծման տաբերակ
Հայաստանն, ըստ այդմ, ԼՂ հարցի կարգավորման եւ անկախության ամրապնդման իմաստով առնվազն մեկ տասնամյակ է կորցրել: Եւ այս ընթացքը ակնհայտ է դարձնում, որ ամեն հաջորդ պահի ԼՂ հարցի հնարավոր լուծումը ավելի վատն է լինելու, քան նախորդ պահին հնարավորը: Ավելի սարսափելի է այն, որ Ղարաբաղի անկախության նպատակի իրագործման քոչարյանա-սերժական տարբերակը որպես ռեսուրս մսխում է Հայաստանի անկախությունը: Այս քաղաքականության շարունակությունը կորստաբեր կարող է լինել: Բայց արդյո՞ք քաղաքականության հունը փոխելու հնարավորություն կա: Աբխազիայի եւ Հարավայի Օսիայի փորձը Ռուսաստանին ցուցանեց, որ սառեցված հակամարտությունների ապասառեցումը հարմար պահի հզոր լծակ են դառնում իր ձեռքին: Եւ ուրեմն, հակառակ Հայաստանի, Ռուսաստանին ձեռնտու է ԼՂ հակամարտության անժամկետ սառեցումը, քանի դեռ վերջնականապես հստակեցված չեն հայտնի հարցերը Ադրբեջանի հետ: Սառեցված վիճակում էլ այն կարեւոր խաղաքարտ է Ռուսաստանի ձեռքում, եւ 49-ամյա պայմանագիրը դրա վառ ապացույցն է: Այսինքն, Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորմանը հասնելու համար Հայաստանը պետք է ոչ միայն թշնամիների, այլեւ դաշնակիցների դիմադրությունը հաղթահարի: Սրան ավելանում է նաեւ ներքին դիմադրությունը, որը կապված է ոչ այնքան ԼՂ հարցի կարգավորման այս կամ այն տարբերակի բովանդակության, որքան ներքին քաղաքական մթնոլորտի հետ: Դժվար է անհիմն համարել այն պնդումը, թե 1997 թվականին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի դիրքորոշումները Ղարաբաղի հարցում ավելի լայն հանրային ընկալում կստանային, եթե չլիներ Հայաստանում հաստատված վստահության ճգնաժամը: Այս իմաստով Սերժ Սարգսյանը զուրկ է որեւէ շանսից, եւ նա չի կարող հանրության համար ընկալելի դարձնել փոխզիջման վրա հիմնված որեւէ լուծում: Ամերիկան եւ Եվրոպան հասկանում են սա. այս է պատճառը, որ նրանք ժամանակ առ ժամանակ մամուլի էջեր են նետում Լեւոն Տեր-Պետրոսյան-Սերժ Սարգսյան դաշինքի թեման: Իբր եթե Տեր-Պետրոսյանը Ղարաբաղի հարցում աջակցի Սերժ Սարգսյանին, լուծման հավանականությունը կմեծանա եւ Ռուսաստանին համոզելու դեպքում կարգավորումը կդառնա ռեալություն: Արեւմուտքը ԼՂ հարցի կարգավորման իմաստով շահագրգիռ է այնքանով, որքանով հակամարտության սառած լինելը ազդեցության լուրջ լծակներ է ստեղծում Ռուսաստանի համար եւ թուլացնում Արեւմուտքի ազդեցության լծակները Հարավային Կովկասում: Անկախ այս իրողությունից, սակայն, ավելի ու ավելի ակնհայտ է, որ ԼՂ հարցի կարգավորման իմաստով էլ օրակարգի թիվ մեկ խնդիրը հանրային վստահություն վայելող իշխանության հաստատումն է Հայաստանում: Ոչ թե կեղծ եւ արհեստական գումարումները, այլ ժողովրդի կողմից ընտրված իշխանության հաստատումը, որը ոչ միայն հանրության հետ անկեղծ խոսելու ուժ կունենա, այլեւ նրա կողմից լսելի դառնալու հնարավորություն: Վերջին հանգամանքը շատ կարեւոր է, շատ ավելի կարեւոր:

Սահակաշվիլիի սինդրոմի բացառումը
Ոչ հեռու անցյալում ամերիկահպատակ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը վերջերս հրապարակած խառնիճաղանջ հոդվածում տարօրինակ մտքեր էր արտահայտել: Նա առաջարկում էր դուրս գալ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից, եթե Ռուսաստանը Ադրբեջանին վաճառի C-300 հակահրթիռային համակարգեր: Դժվար է ասել. Հովհաննիսյանը լո՞ւրջ էր խոսել այդ մասին, թե մտածել է, որ Ռուսաստանը կվախենա իր սպառնալիքից եւ կհրաժարվի Ադրբեջանին C-300-ներ վաճառելու մտքից: Քաղաքական այս գործիչը նախագահական ակնհայտ ամբիցիաներ է ցուցաբերում, եւ զարմանալի է, որ նույն հոդվածը սկսելով 2008 թվականի օգոստոսին Վրաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունների նկարագրությամբ, ըստ էության, Հայաստանին առաջարկում է հակամարտության մեջ մտնել Ռուսաստանի հետ: Այսինքն ինչպես Սահակաշվիլին Վրաստանը մատաղ արեց ամերիկյան ռուսաֆոբիային,Հովհաննիսյանն էլ փաստացի առաջարկում է Հայաստանը որպես խայծ դնել Ռուսաստանի առաջ, տեսնելու համար ռուսները շարունակո՞ւմ են կատաղած մնալ, թե արդեն զահլա չունեն փոքր երկրներ կուլ տալու: Ի դեպ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի տվյալ հոդվածի բառապաշարը ֆելիետոնի փայլուն նյութ կլիներ: Ափսոս, սակայն, որ այս պահին ֆելիետոնային խնդիրներ չունենք: Նկատենք, սակայն, որ Հովհաննիսյանի հնչեցրած քննադատությունը հայ-ռուսական հարաբերությունների այսօրվա ընթացքի վերաբերյալ նույնպես զարմանալի է. չէ՞ որ նա եւս «հաղթողական» քաղաքականության ջատագով է:

Իրանի պարագան
Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը կտրականապես դեմ է ԼՂ հակամարտության կագավորմանը: Եթե Ռուսաստանը կարգավորման գործընթացում կարող է առեւտուր անել գլոբալ խաղացողների հետ եւ ինչ-որ բան զիջելով ավելի կարեւոր բան ստանալ, Իրանին ձեռնտու է միայն այն տարբերակը, որ այսօր կա, գոյություն ունի: Բազմամիլիոնանոց ադրբեջանական համայնք ունեցող այս երկիրը ցանկանում է, որ Ադրբեջանի օրակարգում Ղարաբաղը լինի թիվ մեկ եւ ամենացավոտ խնդիրը, որովհետեւ կոնֆլիկտի կարգավորումից հետո Իրանի ադրբեջանցիների շրջանում կարող են կենտրոնախույս խմորումներ սկսվել: Մանավանդ որ, ԼՂ հակամատության լուծումը ենթադրում է Արեւմտյան խաղաղապահների տեղակայում Իրանի հյուսիսային սահմանների մոտ: Այս է պատճառը, որ Իրանի ներկայացուցիչները հայաստանցիների հետ հանդիպումներում ավելի ղարաբաղասեր են, քան նույնիսկ իրենք` ղարաբաղցիները: Պրոցեսների վրա ազդելու Իրանի հնարավորությունները, սակայն, սահմանափակ են, չնայած դրանք չի էլ կարելի թերագնահատել: Այսուհանդերձ Իրանը չի կարող վճռորոշ դերակատարում ունենալ ստատուս քվոի պահպանման գործում:

ՀԱԿ-ի պարագան
ԼՂ հարցում Հայ ազգային կոնգրեսի քաղաքական դիրքորոշումը ձեւակերպել է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը 2008 թվականի դեկտեմբերի 21-ի ելույթում: Ըստ այդմ, ՀԱԿ-ի համար ընդունելի է հարցի կարգավորման ցանկացած լուծում, որ ընդունելի է Ղարաբաղի համար: Ղարաբաղը, սակայն, կատարյալ լեթարգիայի մեջ է. Ռոբերտին ու Սերժին խոպան են ուղարկել եւ հանդարտ սպասում են բարի խաբարների:
ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ
www.nikolpashinyan.com

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1793 ՄՏՔԵՐԻ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ԸՆԹԱՑՔԸ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1792 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1792#comments Mon, 16 Aug 2010 06:34:26 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1792 Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման սերժանտական տարբերակը առայժմ միայն նվաստացում կամ նվաստացման պոտենցիալ է ստեղծում Հայաստանի համար: Վերջին այդպիսի վտանգը թաքնված է այն տեղեկատվության մեջ, թե թուրքերը քննարկում են սեպտեմբերի 11-17-ը Հայաստանում անցկացվելիք ՆԱՏՕ-ի ռազմամարդասիրական զորավարժությունների կազմակերպման նպատակով մի քանի օրով բացել հայ-թուրքական սահմանը: Առաջին հայացքից լավատեսական թվացող այս տեղեկատվության պարզաբանումը հերթական անգամ նվաստացման զգացողություն է առաջացնում, որովհետեւ պարզվում է, որ այդ մի քանի օրով բացվող սահմանով Հայաստան են մուտք գործելու թուրք զինծառայողներ եւ տեխնիկա:

Այդ դրվագը առավել սուր բովանդակություն է ստանում ոչ այնքան պատմական անցյալի, որքան հայ-թուրքական ֆուտբոլային դիվանագիտության կարճ պատմության ընթացքում գրանցված մի քանի անցքերի պատճառով: Եթե հիշում եք, հոկտեմբերի 14-ին թուրքական Բուրսայում կայանալիք Հայաստան-Թուրքիա ֆուտբոլային հավաքականների հանդիպումից ամիսներ առաջ Սերժ Սարգսյանը հայտարարել էր, որ այդ խաղը դիտելու կգնա կամ բաց սահմանով, կամ` եթե գտնվենք սահմանի բացման նախաշեմին: Թուրքերը, սակայն, հնարավոր չհամարեցին մի քանի օրով սահմանը բացել Սերժ Սարգսյանի հայկական շարասյան համար` ստիպելով, որ Հայաստանի առաջին դեմքի անունից հանդես եկող մարդը գործի ի հեճուկս իր հրապարակային հայտարարության եւ Թուրքիա մեկնի փակ սահմանով: Սա ֆուտբոլային դիվանագիտության համատեքստում հերթական նվաստացումը դարձավ Հայաստանի համար: Թուրքական դիվանագիտությունը, ահա, նոր որոգայթն է մտմտում Հայաստանի համար. եթե պաշտոնական Երեւանը համաձայնվի մի քանի օրով սահմանը բացելու տարբերակին, թուրքական զինված ուժերի ներկայացուցիչները Աթաթուրքի դրոշի առաջնորդությամբ կհատեն Արաքսը եւ կմտնեն Հայաստանի Հանրապետություն: Թուրքերը թերեւս հաշվարկել են, որ եթե պաշտոնական Երեւանը դեմ արտահայտվի այդ տարբերակին, Անկարան հերթական խաղաքարտը կստանա եւ կհայտարարի, որ հայկական կողմի այն պնդումը, թե հայ-թուրքական սահմանը փակված է միակողմանիորեն, այսինքն` Թուրքիայի կողմից, իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ ՀՀ-ն փակել է սահմանը եւ Թուրքիայի ներկայացուցիչներին թույլ չի տալիս հատել այն: Այսպիսով, միջազգային ասպարեզում կթուլանա Հայաստանի շրջափակված լինելու մասին փաստարկների զորեղությունը: Թե իրավիճակի ինչ լուծում կգտնեն Հայաստանի գործող իշխանությունները,այս պահին դժվար է ասել. ամենահավանականն այն է, որ Սերժ Սարգսյանը մի լավ կլացի ամերիկացիների դոշին` խնդրելով թուրքական տեխնիկան Հայաստան բերել Վրաստանով: Իսկ ընդհանրապես ֆուտբոլային դիվանագիտության ողջ ընթացքը վկայում է, որ Սերժ Սարգսյանի «նախաձեռնողական» արտաքին քաղաքականությունը գոնե թուրքական ճակատում առայժմ միայն նվաստացումներ է բերում Հայաստանին: Իսկ քաղաքականությունը նախաձեռնողական է միայն պայմանականորեն: Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ նախաձեռնություն կարելի է համարել միայն Աբդուլլահ Գյուլին Երեւան հրավիրելը: Բայց եթե անգամ դա Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնությունն էր, նա չի կարողանում դուրս գալ այդ նախաձեռնության տակից: Դրանից հետո Սերժ Սարգսյանին բերման ենթարկեցին եւ ստորագրել տվեցին 2009 թվականի ապրիլի 23-ի տխրահռչակ հայտարարությունը: Հետո Հիլարի Քլինթոնը սեփական մեքենայով բերման ենթարկեց Էդիկ Նալբանդյանին եւ ստորագրել տվեց Ցյուրիխյան արձանագրությունները: Հետո Սերժ Սարգսյանին փակ սահմանով բերման ենթարկեցին Թուրքիա: Հիմա էլ թուրքերը ցանկանում են հատել Արաքսը եւ մուտք գործել Հայաստան, կարծես թե Աթաթուրքի ամառանոց են այցելելու:
Նիկոլ Փաշինյան

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1792 ԻՇԽԱՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՐԿԱՎՈՐ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1790 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1790#comments Thu, 12 Aug 2010 07:55:34 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1790 ltp-sd-azswww.nikol.am կայքի այցելու Արթուրը նախօրեին Նիկոլ Փաշինյանին է ուղղել հետեւյալ հարցը. «Հարգելի Նիկոլ, hարցս միգուցե տափակ հնչի, բայց ես ցանկանում եմ հենց քեզանից լսել հնարավորինս օբյեկտիվ եւ ինչու չէ` ` կողմնակալ պատասխան: Քո կարծիքով, երբ կլինի իշխանափոխություն և ինչպես»:

Նիկոլ Փաշինյանը այս հարցին տվել է հետեւյալ պատասխանը. «Սիրելի Արթուր. իմ վեբկայքի բացումից ի վեր «կոնկրետ, երբ է լինելու իշխանափողությունը» հարցին պատասխանել եմ մի քանի անգամ: Այդ պատասխանները տեղադրված են իմ կայքում եւ, եթե ձեզ դժվար չէ, խնդրում եմ ծանոթացեք այդ գրությունների բովանդակությանը: Իսկ ձեր հարցին ի պատասխան` կխոսեմ ոչ թե այն մասին, որ արդեն խոսել եմ, այլ կփորձեմ հարցին մոտենալ մի ուրիշ տեսանկյունից: Հայաստանյան որոշակի շրջանակներ փորձում են մարդկանց գիտակցության մեջ սերմանել, թե իշխանափոխությունը Հայաստանի առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին է հարկավոր, կամ` Հայ ազգային կոնգրեսի լիդերներին, ովքեր, իբր, պաշտոնի են ձգտում: Այսինքն, փորձ է արվում իշխանափոխության պահանջը ներկայացնել որպես ինչ-որ մարդկանց պաշտոնամոլությունից բխող, պաշտոնամոլությունից ծնված նպատակ: Հայ ազգային կոնգրեսի առանցքային դեմքերի շարքում չկա որեւէ մեկը, որ ցանկության դեպքում չէր կարողանա պաշտոն ունենալ կամ պահպանել պաշտոնը: Առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը ինքնակամ է հրաժարվել նախագահի կարգավիճակից, եւ եթե երկրի բարձրագույն պաշտոնը նրա համար նպատակ լիներ, հավատացեք, նա կկարողանար պահպանել այն: Եթե ուրիշ ապացույց չմեջբերենք, կարող ենք հիշել, որ նրա հրաժարականի հենց հաջորդ օրը Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Բորիս Ելցինը հրապարակային հայտարարեց, որ ինքը իշխանության պահպանման հարցում օգնություն է առաջարկել Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին, սակայն վերջինս հրաժարվել է: Սա անառարկելի ապացույց է, որ Տեր-Պետրոսյանի գործողությունների դրդապատճառը, մոտիվացիան բոլորովին ուրիշ է, եւ նման ապացույցներ տասնյակներով կարելի է թվարկել: Ստեփան Դեմիրճյանը ցանկացած պահի կարող էր հայտնվել իշխանական բարձրագույն որեւէ պաշտոնում, մանավանդ որ, մի շրջան նրա համաձայնության դեպքում միայն շատ մարդիկ կարող էին դառնալ ԱԺ նախագահ կամ նախարար: Արամ Զավենի Սարգսյանը մինչեւ օրս էլ կշարունակեր պաշտոնավարել որպես վարչապետ, եթե ընդուներ քոչարյանասերժական կլանի խաղի կանոնները: Մենք տեսել ենք օրինակը, թե ինչպես մի քաղաքական գործիչ Քոչարյան-Սարգսյան զույգին, ըստ էության, մեղադրել էր Հոկտեմբերի 27-ի համար, բայց հետո շատ հանգիստ վարչապետ նշանակվեց եւ հաշտ ու խաղաղ պաշտոնավարեց Քոչարյան-Սարգսյան զույգի ընկերակցությամբ: Այսպիսի օրինակներ էլի ունենք, եւ այդ օրինակները հայտնի են: Նկատի ունեմ, եթե, ասենք, Ստեփան Դեմիրճյանի եւ Արամ Սարգսյանի գործողությունների մոտիվը պաշտոնը լիներ, նրանք այդ պաշտոնները ստանալու կամ պահպանելու իմաստով որեւէ բարդություն չէին ունենա: Նույնը կարող ենք ասել Գագիկ Ջհանգիրյանի, Սասուն Միքայելյանի, Մյասնիկ Մալխասյանի, Մուշեղ Սաղաթելյանի եւ շատ շատերի մասին: Սա ասում են ցուցանելու համար, որ իշխանափոխությունը ոչ թե Հայ ազգային կոնգրեսին է պետք կամ նրա լիդերներին, այլ Հայաստանի Հանրապետությանը, եւ մենք իշխանափոխության համար պայքարում ենք, որովհետեւ գիտակցում ենք, որ առանց դրա առաջընթացը բացառվում է: Մեր պատկերացրած իշխանափոխությունը անձերի փոփոխություն չէ, այլ իրադարձություն, որը խորհրդանշում է, որ տվյալ երկրի ժողովուրդը հրաժարվում է նախկին ընթացքից, նոր գործելակերպ եւ նոր վարք է որդեգրում: Իշխանափոխությունը երկրի պատմության մի նոր փուլ պետք է խորհրդանշի եւ պետք է բացառի վերադարձը անցյալին, անցյալի խոտոր համակարգին: Ես երկար եմ այս հարցի մասին մտածել, փորձել եմ ռեֆլեկսիայի ենթարկել, այսինքն` կասկածի տակ դնել այս հարցում ունեցած իմ դիրքորոշումը դրա հիմնավորվածությունը գնահատելու համար: Միգուցե մենք անհիմն կենտրոնացել ենք իշխանափոխության մտքի վրա՞, գուցե իսկապես երկրի առաջ ծառացած խնդիրները հնարավոր է լուծել առանց իշխանափոխությա՞ն: Ոչ եւ կրկին անգամ` ոչ: Իմ բազմակողմանի վերլուծությունը ցույց է տվել, ինձ համոզել է, որ առանց իշխանափոխության, առանց ընտրական իշխանափոխության ավանդույթի հաստատման, Հայաստանը ապագա չունի: Առանց իշխանափոխության չի լուծվելու ոչ մի հարց, նույնիսկ, օրինակ, ձեր բակի ապօրինի ավտոտնակի հարցը, որովհետեւ այդ ապօրինի ավտոտնակը կառուցելու արտոնությունը ձեր բակի հաստավիզը ստացել է ընտրությունների կեղծիքներին ակտիվ մասնակցության շնորհիվ: Այդ նրա շնորհիվ է Սերժ Սարգսյանը նախագահ դարձել ու հիմա, եթե նրան թույլ չտա ապօրինի ավտոտնակ կառուցել, նա, այսինքն` հաստավիզը, կխռովի, եւ Սերժ Սարգսյանը կմնա առանց հենարանի: Եթե նույնիսկ հիմա արգելի, հաջորդ ընտրակեղծարարությունից առաջ հաստավիզը նախ կկառուցի ավտոտնակը, հետո ընտրակեղծիք կանի, որ Սերժ Սարգսյանը իրեն քցելու հնարավորությունից զրկվի: Ասինքն երկրում հաստատված բոլոր ապօրինությունները այսօր ունեն շատ հստակ քաղաքական պատճառներ եւ բխում են գործող իշխանության բնույթից, նրա ձեւավորման պատմությունից, նրա գործելաոճից: Պատկերավոր ասած, եթե որեւէ մեկը ուզում է քանդել տալ իր պատուհանը փակող կամ իր երեխային խաղահրապարակից զրկած ապօրինի ավտոտնակը, պետք է նախ երկրի նախագահին փոխի, ապա նախագահական ինստիտուտի բնույթը եւ ունենա երկրի, ժողովրդի վստահությունը վայելող նախագահ, որի համար կարեւոր կլինի ոչ թե ամեն բակի հաստավիզերի, այլ սեփական ժողովրդի աջակցությունը, եւ նա ամեն ինչ կանի ոչ թե հաստավիզերի, այլ ժողովրդի դիրքերը, քաղաքացու դիրքերը ամրապնդելու համար: Այս մի փոքր սրված օրինակը շարադրեցի ցույց տալու համար, որ իշխանափոխությունը այլեւս կենսական անհրաժեշտություն է Հայաստանի համար: ՀԱԿ լիդերները կարող են յոլա գնալ առանց իշխանափողության, իսկ Հայաստանը` այլեւս ոչ: Լավագույն մաղթանքներս, սիրելի Արթուր»:

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1790 ՍԵՅՐԱՆ/ՍՈՒՐՈ ԳԱԳԱԹԱԺՈՂՈՎ ԵՐԵՎԱՆՈՒՄ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1788 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1788#comments Wed, 11 Aug 2010 08:18:32 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1788 surik1Հայ հանրությունը վերջապես թեթեւացած շունչ քաշեց: Զորակոչային տարիքի զավակներ կամ բանակում ծառայող զինվոր ունեցող ծնողները զանգահարում են իրար եւ շնորհավորում: Կարճ ասած, խնդալի տոն է Հայաստանում, քանի որ Սուրեն Սուրենյանցը սեփական նախաձեռնությամբ հանդիպել է Պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի հետ եւ հավաստիացել, որ վերջինս ցավում է բանակում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունների կապակցությամբ եւ ամեն ինչ անելու է, որ լավ լինի: Սուրենյանցը հավատացել է նախարարին, քանի որ, ինչպես ինքն է ասում, Օհանյանը հստակ կամք ցուցաբերեց: Հանրությանը ահա միայն էս մոմենտը այնքան էլ պարզ չէ, եւ դեռ պետք է հասկանալ, թե հատկապես ինչպես է Պնախարարը ցուցաբերել այդ կամքը Սուրենյանցի հետ հանդիպման ընթացքում: Իսկ Օհանյան-Սուրենյանց գագաթաժողովի լեյտմոտիվը հասկանալի է. իշխանությանը մի ընդդիմադիր է պետք եղել, որ կոտրի Չայլու, Չինարի, Մարտունի եռադեպի նկատմամբ ձեւավորված սուպերբացասական եւ այդ բացասականության մեջ միասնական հանրային կարծիքը: Նրանք էլ որոշել են այս նպատակի համար կիրառել Սուրենյանցին: Այն, որ վերջինս կիրառելի էր, իշխանությունները թերեւս բոլորից լավ գիտեին, որովհետեւ երկու անգամ նրան ազատ են արձակել բանտից` ձերբակալած լինելով ընդամենը բոցաշունչ ելույթներ ունենալու համար: Առաջին անգամ 2004 թվականին Սուրենյանցը բանտից դուրս է եկել գործուն զղջման շնորհիվ: Երկրորդ անգամ` 2008 թվականին, երբ երկրում մոլեգնում էր քաղաքական տեռորը, նա «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ից բռնել-զանգահարել է «իր ընկերներ» Էդիկ Շարմազանովին եւ Արմեն Աշոտյանին ու վերջիններիս համոզել Սերժ Սարգսյանի առաջ միջնորդել իր համար: Վերջիններս էլ միջնորդել են, հասկանալի է` որպես փաստարկ բերելով ոչ միայն նրա առողջական վիճակը, այլեւ այն կարեւոր հանգամանքը, որ Սուրենյանցը զղջում է եւ դեռ պատրաստ է երկար ժամանակ զղջալ: Մարդն էլ ահա իր տղամարդավարի տված խոսքի տերն է. զղջում է գործուն կերպով եւ այդ մասին համապատասխան հայտարարություններ անում իր բլոգում: Իր նախաձեռնած G-2-ի ժամանակ Սուրենյանցը փաստորեն չի հիշել, որ հենց Սեյրան Օհանյանն էր, 2008 թվականի մարտին, սպառնում Երեւանի փողոցներում գնդակահարել երկուսից ավելի խմբերով հավաքված քաղաքացիներին, չի հիշել, որ հենց Օհանյանն էր տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման առանցքային իրագործողներից մեկը, չի հիշել Մարտի 1-ի 10-ը զոհերին, չի հիշել ղարաբաղյան պատերազմի հերոս Սասուն Միքայելյանին, որը ատամ-ատամի դրած տառապում է բանտում մի քանի կատաղի հիվանդությունների ճիրաններում հայտնված: Մինչդեռ ինքը` Սուրենյանցը «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ից համաշխարհային սուտի աղաղակ էր բարձրացրել, թե ինքը կորցնում է տեսողությունը, մինչդեռ հիմա ակնհայտ է, որ նամուսն է կորցրել` միմիայն նամուսը: Համենայնդեպս նրա տեսողությունը հերիքել է Օհանյանի կամքը տեսնելու համար: Իսկ առաջիկայում նախատեսված է Աղվան Հովսեփյան- Սուրեն Սուրենյանց գագաթաժողովը` վերջում հայտարարություն Հովսեփյանին հավատալու եւ նրա ցուցաբերած կամքի մասին: Հետո Սուրենյանցը կհավատա Ալիկ Սարգսյանին, հետո Էդիկ Նալբանդյանին: Կյանքն իսկապես փոխում է երանգը, երբ սկսում ես հավատալ հայրենի իշխանություններին եւ գործուն կերպով զղջում ես նախկինում ցուցաբերած քո անհավատության համար: Ցնծա բյուրվիշապ Հայաստան աշխարհ, փրկության արեւ Սուրենցին տեսար:
Նիկոլ Փաշինյան
www.nikolpashinyan.com
«Կոշ» քրեակատարողական հիմնարկից

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1788 ՍՏԱՏՈՒՍ ՔՎՈ` ՖՈՐՊՈՍՏԻ ԴԻՄԱՑ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1785 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1785#comments Tue, 10 Aug 2010 06:59:33 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1785 Դժվար է պատկերացնել հայաստանյան որեւէ լրջմիտ իշխանություն, որ տեսանելի ապագայում Հայաստանում տեղակայված ռուսական ռազմակայանները դուրս բերելու խնդիր բարձրացնի, բայց այն մոտեցումը, որ ցուցաբերում են գործող իշխանությունները, դուրս է պետական գիտակցության շրջանակներից: Խնդիրը նույնիսկ այն չէ, որ սպասվում է հայ-ռուսական արձանագրությունների ստորագրումը, որով ՀՀ-ում ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետը 25 տարուց երկարաձգվելու է մինչեւ 49 տարի: Շատ ավելի կարեւոր է, որ սպասվող այդ արձանագրությամբ ռուսական ռազմակայանին վերապահվում է Հայաստանի անվտանգության ապահովմանը մասնակցություն ունենալու գործառույթ: Այդ ռազմակայանը, հայ-ռուսական ռազմավարական գործընկերությունը, առանց այն էլ Հայաստանի անվտանգության գաղափարաբանության հենասյուներից էր, բայց սպասվող արձանագրության նախագծում նշված ձեւակերպման առկայությունը տպավորություն է ստեղծում, թե Հայաստանի ռուսական ռազմակայանին կառավարման լիազորություններ են տրվում: Անվտանգության ապահովումը Հայաստանի պետական մարմինների թիվ մեկ խնդիրն է, եւ ահա այդ խնդրի լուծմանը ռուսական ռազմակայանի ղեկավարության մասնակցությունը դառնում է անառարկելի եւ դե յուրե հաստատված փաստ: Իրավիճակի վտանգավորությունը հասկանալու համար բավարար է հիշել, որ կայուն քաղաքական հենարան ունեցող ուժային նախարարները Հայաստանում միշտ էլ ավելի են, քան նախարարը, երբեմն ավելի, քան նախագահը: Եւ այս իմաստով պատկերացնել կարելի է, թե ինչի կարող է վերածվել ՀՀ-ում ռուսական ռազմակայանի` թիկունքում գերտերություն ունեցող ղեկավարը վերը նշված արձանագրությունների ստորագրման եւ վավերացման պարագայում: Գեներալ-գուբերնատոր ձեւակերպումն օգտագործելու գայթակղությունը մեծ է, շատ մեծ, եւ այդ արտահայտությունը վախենալու չափ իրական է հնչում «Հայաստանը Ռուսաստանի ֆորպոստն է» գրիզլովյան հայտնի հայտարարության ֆոնին: Վերը շարադրվածը չէր կարող դուրս մնալ Հայաստանի գործող իշխանության տեսադաշտից, նրանք չէին կարող չնկատել, որ հայ-ռուսական արձանագրությունների վերախմբագրմամբ զիջում են Հայաստանի կիսատ-պռատ ինքնիշխանության եւս մի կտոր: Սա բացատրել նրանց դավաճանական դրդումներով` ճիշտ չի լինի, որովհետեւ ինչ-ինչ, բայց իշխանություն զիջել նրանք չեն սիրում, որովհետեւ իշխանությունից ավելի ոչինչ չեն սիրում: Իսկ Հայաստանի ինքնիշխանությունը զիջելով` նրանք նաեւ սեփական իշխանությունից են մաս զիջում: Հարց է առաջանում` ինչո՞ւ: Տպավորությունն այն է, որ Սերժ Սարգսյանը ուղղակի չգիտի ինչ անել այն պետության հետ, որի ղեկը հայտնվել է իր ձեռքում: Ի սկզբանե էլ պարզ էր, բայց վերջին երկու տարիներին ավելի ակնհայտ դարձավ, որ նա պատկերացում անգամ չունի, թե ինչպես է հարկավոր լուծել Հայաստանի առջեւ ծառացած ներքին եւ արտաքին խնդիրները: Այդ հուսահատ անգործությունը բնական եւ հասկանալի անկման զգացողություն է առաջացնում Սերժ Սարգսյանի եւ նրա թիմի գիտակցության մեջ, եւ նրանք այդ անկումը գերտերություններից կախվելու միջոցով կասեցնելու հուսահատ փորձեր են ձեռնարկում: Նման մի փորձ էր, օրինակ, հայ-թուրքական ֆուտբոլային դիվանագիտությունը, որի տապալումը ավելի խորացրեց անկման զգացողությունը եւ էլ ավելի մեծացրեց լարվածությունը Հայաստանում եւ տարածաշրջանում: Այդ լարվածությունից, ռուս-ադրբեջանական, ռուս-թուրքական հարաբերությունների զարգացումից եւ, հատկապես, Ադրբեջանին ժամանակակից զինտեխնիկա վաճառելու ռուսական մտադրությունից խուճապահար, Սերժ Սարգսյանը հերթական անգամ ծնկի է իջել Ռուսաստանի առջեւ: Նման քաղաքականություն վարելով, ընթացիկ շրջանում Սարգսյանը շատ կոնկրետ նպատակ է հետապնդում. հասնել նրան, որ Ռուսաստանը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում ստատուս քվոն պահպանելու, այսինքն` ԼՂ հարցի լուծումը էլի ու էլի հետաձգելու հնարավորություն ընձեռի: Հատկանշական է, որ ՀՀ-ում ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետի երկարացման մասին արձանագրությունը կարող է ստորագրվել օգոստոսի 19-20-ը Երեւանում կայանալիք ՀԱՊԿ երկրների ոչ պաշտոնական գագաթաժողովի շրջանակներում, որին կմասնակցի նաեւ ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւը: Մինչդեռ նախկինում խոսք էր գնում այն մասին, որ այս օրերին Մեդվեդեւը Երեւան կբերի ԼՂ հարցի կարգավորման համաձայնագրի վերջնական նախագիծ: Ու եթե անգամ աշխարհագրական խաղաքարտերի այսպիսի փոփոխություն իսկապես տեղի ունենա, դա միայն վատացնելու է Հայաստանի իրավիճակը: Շատ լավ, ՀՀ-ում ռուսական ռազմակայանների տեղակայման ժամկետը երկարաձգեցինք մինչեւ 49 տարի եւ, այսպիսով, էլի ձգձգեցինք Ղարաբաղի հարցի լուծումը: Իսկ ի՞նչ ենք անելու հետո, ինչպե՞ս ենք վերականգնելու վստահության մթնոլորտը Հայասատնում, ինչպե՞ս ենք կանգնեցնելու արտագաղթը, ինչպե՞ս ենք կանխելու տնտեսական համակարգի դեգրադացիան եւ այլն, եւ այսպես շարունակ: Այս հարցերի պատասխանն է, որ չունի Սերժ Սարգսյանը եւ նրա քաղաքական թիմը, որն իր անելիքը տեսնում է Ղարաբաղի հարցի կարգավորումը ձգձգելու, գերտերություններին հաճոյանալու բոլոր հնարավոր առիթները օգտագործելու, իր ունեցած դրամագլուխը հնարավորինս մեծացնելու, այդ դրամագլուխը որպես իշխանությունը պահելու լծակ կիրառելու մեջ: Սա հասկանալի տրամաբանություն է, հասկանալի եւ կանխատեսելի, ընդհուպ մինչեւ հանգուցալուծում: Հանգուցալուծումն էլ, երբ էլ այն տեղի ունենա, մոտավորապես այսպիսին է. սերժանտները առնում են Հանրապետության փողերը եւ հայդե Փարիզ, որից հետո Հայաստանի կառավարումը ստանձնում է, ասենք, ռուսական ռազմակայանի գեներալ-գուբերնատորը: Այս սցենարի դեմ է, որ հզոր պայքար պետք է ընթանա Հայաստանում, եւ Հայաստանի առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ունեցած ելույթը, ՀՀՇ վերջին համագումարում, ահազանգ էր հատկապես այս մասին: Վերջին 12 տարում Հայաստանի իշխանությունը մի նպատակ է հռչակել. ստատուս քվոյի պահպանումը ԼՂ հակամարտության գոտում, եւ մոլախոտով պատված ու ամայի ազատագրված տարածքները այդ գաղափարաբանության սիմվոլն են դարձել եւ դրա տապալման անառարկելի վկան:

լրջանալու պահը
Վերջին շրջանում իշխանության տարբեր ներկայացուցիչներ հաճախ են հիշում նախագահ Տեր-Պետրոսյանի «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն. լրջանալու պահը» հոդվածը, որը լույս տեսնելով 1997 թվականի աշնանը, նրա հրաժարականի նախերգանքը դարձավ: Որ հատկապես այս օրերին այդ հոդվածը իսկապես հրատապ է դարձել` ակնհայտ է: Հրատապ է նաեւ նրա ընկալման հարցը, որովհետեւ 13 տարի անց էլ այն ընկալված չէ, շատ դեպքերում` նույնիսկ չընթերցված: Արդյո՞ք այդ հոդվածը այն մասին է, որ մենք պետք է հանձնենք Ղարաբաղը: Միանշանակ` ոչ: Արդյո՞ք այդ հոդվածը այն մասին է, որ մենք պետք է հանձնենք ազատագրված տարածքները: Միանշանակ` ոչ: Այդ հոդվածն այն մասին է, որ ինչքան երկար տեւի ԼՂ հակամարտությունը եւ Հայաստանի շրջափակումը, մենք մեր ինքնիշխանության ավելի ու ավելի մեծ չափաբաժին ենք ստիպված լինելու զիջել էական չէ ում` ռուսին, ֆրանսիացուն, թե ամերիկացուն: Եւ կարող է մի պահ գալ, երբ Հայաստանի ինքնիշխանության զիջման այդ պրոցեսը դուրս գա մեր վերահսկողությունից: Վերջին շրջանում մենք, կարծես, արագացված տեմպերով ենք ընթանում դեպի նման իրավիճակ, եւ հենց այս ընթացքի կասեցումն է մեր պետական թիվ մեկ խնդիրը: Լեռնային Ղարաբաղի հարցը իսկապես պետք է լուծել օր առաջ եւ բոլոր հնարավոր եւ անհնար ջանքերը գործադրել, որ լուծումը մեզ համար լինի առավել նպաստավոր: Որքան ձգձգվում է լուծումը, մեզ համար այն ավելի աննպաստ է դառնում, եւ ծովից-ծով Հայաստանի երազանքին տրված, կորցնում ենք մեր գետից-գետ հայրենիքը, ու չենք նկատում, որ կորչում ենք, չենք նկատում, ավաղ, որ կորցնում ենք:

ի դեպ
Հայաստանում սպասվող իշխանափոխությունը, որի համար պայքար է մղում Հայ ազգային կոնգրեսը, շատերը դիտում են որպես ԼՂ հարցի կարգավորումը կրկին ու կրկին ձգձգելու միջոց: ՀՀՇ համագումարում ունեցած ելույթում Տեր-Պետրոսյանը այս թեմային անուղղակի անդրադարձ կատարեց, ընդգծելով, որ իշխանափողությունը կարգավորման արհեստական ձգձգման միջոց չի կարող լինել: Սերժ Սարգսյանի եւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի դիրքորոշումները ԼՂ հարցում հենց այս գաղափարական տարբերությունն ունեն. Սերժ Սարգսյանի համար բանակցային գործընթացը լուծումից խուսափելու, հարցը ձգձգելու միջոց է, Տեր-Պետրոսյանի համար` լուծումներ գտնելու միջոց:

հատուկ կարծիք
Հայաստանում ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետի երկարաձգումը տեսականորեն կարող է նաեւ ԼՂ հարցի կարգավորման նախանշան լինել: Տվյալ տրամաբանությունը կարող է լինել հետեւյալը. ռուսները հաշվարկում են, որ ԼՂ հարցի եւ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումից հետո Հայաստանին այլեւս անհրաժեշտ չի լինի իրենց ռազմական ներկայությունը, եւ ուրեմն Ղարաբաղի հարցի կարգավորումից առաջ որոշել են երարաձգել Հայաստանում տեղակայված ռազմակայանի կարգավիճակը: Բայց սա տվյալ պահին քիչ հավանական տարբերակ է թվում եւ այն շարադրեցի բոլոր հնարավոր վարկածները քննած լինելու համար:
ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ
www.nikolpashinyan.com

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1785 ՆԻԿՈԼԻ ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍԻ ՀԱՐՑԻՆ http://www.nikolpashinyan.com/?p=1784 http://www.nikolpashinyan.com/?p=1784#comments Thu, 05 Aug 2010 11:56:28 +0000 HZH http://www.nikolpashinyan.com/?p=1784 www.nikol.am կայքի այցելու Հովհաննեսը նախօրեին Նիկոլ Փաշինյանին է ուղղել հետեւյալ հարցը. «Բարեւ, հարգելի Նիկոլ: Ցավով ընդունեցի Հայոց բանակում տեղի ունեցած երկու ողբերգությունները: Ես կուզենայի իմանալ ձեր կարծիքը, թե ինչպես կարելի է վերացնել սպանությունների երեւույթը մեր բանակում: Եվ ընդհանրապես, ինչպե՞ս պետք է բարեփոխվի մեր բանակը: Եվս մեկ հարց` բանակի թեմայով: Արդյո՞ք ճիշտ կլինի բանակը դարձնել պրոֆեսիոնալ` այն դեպքում, որ մենք գտվում ենք կիսապատերազմական վիճակում»:

Նիկոլ Փաշինյանը այս հարցին տվել է հետեւյալ պատասխանը. «Սիրելի Հովհաննես. կարծում եմ` հատկապես կիսապատերազմական վիճակը մեզ պետք է ստիպեր լրջորեն մտածել Հայոց բանակը պրոֆեսիոնալ դարձնելու մասին: Զուտ տեսականորեն այդ քայլը հնարավորություն կտար էապես կրճատել արտագաղթի ծավալները, եւ հայ տղամարդը ոչ թե կմեկներ Ռուսաստան բատրակություն անելու, այլ ընտանիքը կկերակրեր զենքը ձեռքին հայրենիքի սահմանը պաշտպանելով: Նման վիճակի հասնելու համար, սակայն, Հայոց բանակի պրոֆեսիոնալ զինվորի աշխատավարձը պետք է լինի ծանրակշիռ, եւ այսօրվա ռազմական բյուջեն` ստվերային եւ ոչ ստվերային, նման հնարավորություն տալիս է: Եթե որեւէ մեկը կասկածում է այս պնդման ճշմարտացիությանը, թող մի հայացք գցի մեր գեներալների ավտոմեքենաներին, վզերին եւ տներին: Բայց վերը շարադրված տեսական թեզի իրագործումը գործնականում էական բարդություններ ունի: Իսկ ո՞վ կարող է համոզված պնդել, որ նույնիսկ բարձր աշխատավարձի դեպքում հայ տղամարդը կնախընտրի պայմանագիր կնքել բանակի հետ եւ ոչ թե Ռուսաստան մեկնել` բատրակություն անելու: Այսօրվա Հայաստանում հավանական է, որ քաղաքացիների մի ստվար զանգված օտարերկրյա բատրակությունը նախընտրի հայրենիքին ծառայելուց: Սա` այն պատճառով, որ չկա վստահություն պետության, նրա իշխանության, նրա չինովնիկների եւ գեներալների նկատմամբ: Մարդիկ նախընտրում են հնարավորինս հեռու մնալ բորենիների այդ զանգվածից. նկատի ունեմ` պրոֆեսիոնալ բանակի մասին հնարավոր կլինի խոսել միայն մեր երկրում վստահության մթնոլորտ հաստատելուց հետո: Երբ պետության, իշխանության խոսքը քաղաքացու համար վստահելի կլինի եւ ընկալելի, այդ ժամանակ միայն մարդիկ ականջալուր կլինեն բանակում ծառայելը ոչ միայն որպես պարտք, այլեւ աշխատատեղ եւ սոցիալական ապահովության երաշխիք դիտելու` իշխանության կոչերին: Չի կարող լինել նորմալ բանակ, եթե զինվորը չի վստահում հրամանատարին. իսկ զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը մեր երկրում նախագահն է: Ուստի պրոֆեսիոնալ, այսինքն` վճարովի-կամավորական բանակ ունենալու համար նախ պետք է ունենալ պոտենցիալ զինվորի վստահությունն ու հարգանքը վայելող գերագույն գլխավոր հրամանատար, որ մարդիկ պատիվ համարեն նրա հրամանատարության ներքո ծառայելը, որ պատրաստ լինեն այդ մարդ-ինստիտուտին վստահել իրենց կյանքը` համոզված, որ նա իրենց կյանքի նկատմամբ նույնպիսի պատասխանատվություն կցուցաբերի, ինչպիսին ցուցաբերում է սեփական կյանքի նկատմամբ: Հիմա, ուրեմն, Հայաստանում դժվար է գտնել մի հարյուր հոգի, որ նման զգացողությամբ համակված լինի Սերժ Սարգսյանի կամ նախագահական ինստիտուտի նկատմամբ: Բայց սրանով թեմայի խնդրաբանությունը չի սահմանափակվում: Ենթադրենք` մենք ունենք մի քանի տասնյակ հազարանոց պրոֆեսիոնալ բանակ. մի՞թե դրանով երկրի պաշտպանունակության հարցը պետք է լուծված համարենք: Միանշանակ` ոչ. դպրոցներում, ԲՈՒՀ-երում, այլ կրթօջախներում, պետական եւ ոչ պետական հիմնարկներում պետք է ռազմական պատրաստության պարտադիր պետական ծրագիր իրագործվի` պրոֆեսիոնալ բանակի պրոֆեսիոնալ մասնագետների կողմից: Պետք է երկրում գոյություն ունենա մոբիլիզացիոն հստակ եւ իրագործելի պլան, որտեղ ՀՀ յուրաքանչյուր զինապարտ քաղաքացի իմանա, թե պատերազմի եւ համընդհանուր զորահավաքի դեպքում ուր պիտի ներկայանա, ինչ ժամկետներում եւ ինչպիսի գործառույթներ պետք է իրականացնի: Այսինքն, ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի պետք է իմանա իր անելիքը պատերազմի դեպքում: Մենք պետք է ունենանք պրոֆեսիոնալ բանակ, որն իրագործի երկրի անվտանգության ընթացիկ ապահովումը: Մնացած, այսինքն, բանակում չծառայող զինապարտ քաղաքացիները պետք է ամրակցված լինեն կոնկրետ բանակային ստորաբաժանումների, ունենան կոնկրետ զինվորական մասնագիտացվածություն, անվանական զենք, զինվորական հագուստ եւ այլ պարագաներ եւ իրենց քաղաքացիական կյանքի մի հատվածը` լինի դա ԲՈՒՀ-ում, աշխատավայրում, թե այլուր, նվիրեն իրենց զինվորական հմտությունների մշակմանն ու պահպանմանը, եւ պետության կանչի դեպքում մի քանի ժամվա մեջ ներկայանան իրենց զորամաս: Ես հասկանում եմ, որ ծրագիրը քաղաքական ռիսկեր նույնպես պարունակում է: Այս է պատճառը, որ դրա իրագործման մասին կարելի կլինի մտածել միայն անշրջելի ժողովրդավարություն եւ օրենքի գերակայություն հաստատելու դեպքում, երբ երկրում կլինի վստահության մթնոլորտ եւ ազգային-սահմանադրական միասնություն, երբ յուրաքանչյուր քաղաքացի իրեն տեր կզգա Հայաստանում, եւ բանակի գործադրումը քաղաքական նպատակներով միանշանակ կբացառվի: Իսկ մինչ այդ մենք ստիպված կլինենք այսպես խարխափել փսեւդոարժեքների, փսեւդոհայրենասիրության, փսեւդոմարտունակության հորձանուտում: Ինչ վերաբերում է բանակում սպանությունների խնդրին, այստեղ էլ հարցի պատասխանը նույնն է. օրենքի գերակայություն: Երբ բանակում կամ երկրում հարգանք չկա օրենքի նկատմամբ, յուրաքանչյուրը փորձում է հաստատել ի՛ր օրենքը: Այստեղ է, որ պրոցեսները դուրս են գալիս վերահսկողությունից, քանի որ յուրաքանչյուրը ձգտում է իր քմահաճույքը օրենք դարձնել դիմացինի համար: Օրենքը օրենք է, երբ այն պարտադիր է բոլորի համար. այլապես դառնում է դանդաղ գործողության ռումբ` դրված պետության, հանրության, բանակի հիմքում: Լավագույն մաղթանքներս, սիրելի Հովհաննես: Հույս ունեմ` իմ պատասխանը ձեզ բավարարեց»:

]]> http://www.nikolpashinyan.com/?feed=rss2&p=1784